Państwowe Studium Ochroniarek w Warszawie

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Państwowe Studium Ochroniarek w Warszawie – placówka edukacyjna działająca w II Rzeczypospolitej kształcąca wychowawczynie dla placówek wychowania przedszkolnego. Rozwój ochronek i innych placówek wychowawczych w II połowie XIX w. doprowadził z jednej strony do wzrostu zapotrzebowania na wychowawczynie, z drugiej zaś do dyskusji nad kompetencjami zawodowymi, jakie wychowawca winien posiadać. Na ziemiach zaboru rosyjskiego, wskutek polityki prowadzonej przez władze, kursy dla wychowawczyń prowadzono niejawnie z wykorzystaniem ochronek zlokalizowanych w podwarszawskich miejscowościach. Realizowało je tajne Koło Wychowania Przedszkolnego (pierwszy kurs zorganizowano w Pruszkowie w 1903). Powstało z inicjatywy Marii Weryho (Marii Weryho-Radziwiłłowiczowej). Od 1907 występowało jako Towarzystwo Wychowania Przedszkolnego. Od tego czasu organizowano jawne kursy ochroniarek, a kursy w ówczesnych Włochach pod Warszawą stały się zaczątkiem szkoły o typie seminarium ochroniarek. Od 1912 szkoła ta działała w Kazimierówce koło Milanówka, w 1914 wróciła do Warszawy. W 1919 seminarium zostało upaństwowione (mieściło się przy ul. Nowy Świat 19). Podobnie uczyniono z seminariami w innych miastach. W 1922/1923 istniało 16 seminariów (8 prywatnych, 8 państwowych). Dyrektorem w Warszawie została Helena Czerwińska. Edukacja trwała dwa lata. Zakład, jak podają źródła, prowadzony był wzorowo, wyróżniał się poziomem naukowym spośród innych placówek. Dyrektor została dwukrotnie odznaczona przez władze państwowe, a także w uznaniu zasług w prowadzeniu placówki pełniła różne funkcje w resorcie wyznań religijnych i oświecenia publicznego (od 1927). W 1932 ujednolicono system kształcenia wychowawczyń. Przewidziano dwie drogi uzyskania kompetencji: szkoła powszechna i 4 lata seminarium lub po tzw. małej maturze dwa lata liceum. Przepisy mające być wdrożone do 1938, w praktyce wykonano jedynie w części. Opracowano program nauki dla państwowych seminariów dla wychowawczyń, który został wprowadzony przez ministra Wojciecha Świętosławskiego 17 03 1939.

Źródła: W. Bobrowska-Nowak, Zarys dziejów wychowania przedszkolnego, cz. 1, Warszawa 1978; J. Chodakowska, Wychowanie przedszkolne (1918-1939) [w:] Historia wychowania, wiek XX, red. J. Miąso, Warszawa 1984; Ustawa z dnia 11 marca 1932 r. o ustroju szkolnictwa, Dz. U. 1932, nr 38, poz. 389; M. Wróbel, Wychowanie przedszkolne w Polsce w latach 1918–1939, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967; U. Wróblewska, Wychowanie przedszkolne w Drugiej Rzeczypospolitej. Między teorią, praktyką i niedocenionym dziedzictwem pedagogicznym, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika” 2021, t. 41, nr 1.