Osuchowski Antoni

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Osuchowski Antoni – ur. 13.06.1849 w Paryżu, zm. 9.01.1928 w Warszawie; prawnik, działacz społeczny i narodowy. Pochodził z rodziny polskich emigrantów, którzy osiedlili się we Francji po upadku powstania styczniowego. Absolwent polskiej szkoły Batignolles oraz II Gimnazjum w Warszawie. Od 1866 student Wydziału Prawa i Administracji Szkoły Głównej w Warszawie. Adwokat przysięgły Sądu Okręgowego w Warszawie w latach 1876-1922. Celem jego działalności społecznej było wspieranie oświaty oraz rozwoju kultury polskiej pod zaborami i na emigracji. Działał głównie na terenie Wielkopolski, Śląska Cieszyńskiego, Warmii i Mazur. Współtwórca Centralnego Komitetu dla Śląska, Kaszub i Mazur. Było to trójzaborowe stowarzyszenie, które działało na rzecz inicjowania i wspierania ruchu narodowego (istniało do 1921). Współpracował m. in. z Henrykiem Sienkiewiczem i Erazmem Piltzem. Pozyskiwał fundusze na realizację wielu przedsięwzięć, m. in. na fundusz wydawniczy Krakowskiej Akademii Umiejętności oraz Polską Macierz Szkolną, której był prezesem (1905-1908). Wspierał finansowo polskich studentów w Gdańsku. Współpracował także z Towarzystwem Czytelni Ludowych i Poznańskim Towarzystwem Naukowej Pomocy. Aktywnie działał na rzecz Macierzy Szkolnej Śląska Cieszyńskiego, która przeciwdziałała germanizacji i czechizacji tamtejszej ludności polskiej. Dobroczyńca polskiej prasy na Śląsku. Założyciel Seminarium Nauczycielskiego w Cieszynie oraz podobnego ośrodka w Ursynowie. Od 1904 członek Towarzystwa Tajnego Nauczania w Warszawie oraz Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie (1906). Prezes Towarzystwa Biblioteki Publicznej w Warszawie w latach 1913-1914. Współzałożyciel Generalnego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce (1915). W 1918 zainicjował powstanie Warszawskiego Komitetu Obrony Lwowa. Założyciel Towarzystwa Opieki Kulturalnej nad Polakami za Granicą im. A. Mickiewicza (1922).

Źródła: W. Hujda, Zarys historii wojennej 19-go Pułku Piechoty „Odsieczy Lwowa”, Warszawa 1928; J. Hulewicz, Antoni Osuchowski [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXIV, Wrocław 1979; Memoryał Antoniego Osuchowskiego Prezesa Towarzystwa "Polskiej Macierzy Szkolnej" przesłany Kołu Polskiemu w Petersburgu w kwietniu 1907 r., Warszawa 1907; A. Osuchowski, Bóg i Ojczyzna: książka do nabożeństwa z dodatkiem dziejów narodu polskiego, Warszawa 1926; Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego, 1886/1887, Cieszyn 1887; Ś.p. Antoni Osuchowski, „Żołnierz Polski”, nr 4, 1928; E. Tryniszewski, Antoni Osuchowski 1849-1928. Zarys biograficzny, Olsztyn 1985.