Opieka nad młodzieżą zaniedbaną

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Opieka nad młodzieżą zaniedbaną – działania w zakresie wychowawczym i opiekuńczym skierowane do młodzieży chroniące rozwój społeczny młodych ludzi. Konieczność działań ukierunkowanych na zaniedbaną młodzież określono w Konstytucji marcowej i ustawie o opiece społecznej z 1923. Zaniedbanie klasyfikowane jest jako jeden z przejawów przemocy stosowanej w stosunku do dziecka mogący obejmować sferę psychiczną i fizyczną. Do lat 60. XX w. termin nie był zdefiniowany a rozumiano go poprzez różnorodne okoliczności powodujące wystawienie rozwoju społecznego dzieci i młodzieży na niebezpieczeństwo takie jak: nieodpowiednia opieka fizyczna, brak lub nieodpowiednia opieka medyczna, krzywdzące traktowanie, niewłaściwe nadzorowanie, wykorzystywanie do zarobku, nieprawne nieposyłanie do szkoły, wystawianie na wpływy kryminalne i niemoralne. W przypadku młodzieży w okresie międzywojennym działania kierowano głównie na sferę zatrudnienia, brak aktywności zawodowej uznając za podstawowy powód zaniedbania. W 1938 w Warszawie w każdym z ośrodków zdrowia i opieki powołano do życia poradnię zajmującą się zagadnieniami młodzieży, głównie pozaszkolnej. Zasadą była praca indywidualna z młodzieżą przy zachowaniu kontaktu z rodziną. Opieka obejmowała przede wszystkim: 1. diagnozę stanu i problemów; 2. uzupełnienie edukacji (szkoły wieczorowe, douczanie); 3. przysposobienie zawodowe; 4. wsparcie w zakresie zatrudnienia; 5. pomoc lekarską; 6. pomoc prawną; 7. akcję wychowawcą (kierowanie do instytucji wychowawczych, świetlic, czytelni). Działania natrafiały na problemy wynikające z ogólnej sytuacji społecznej. W Ministerstwie Opieki Społecznej przygotowano specjalny projekt organizacji opieki nad młodzieżą zakładający powołanie Komitetu do Spraw Młodzieży przy resorcie celem badania możliwości zatrudnienia młodzieży, kształcenia kompetencji umożliwiających znalezienie zatrudnienia, pośrednictwa pracy, tworzenia ognisk pracy dla młodzieży poza istniejącymi możliwościami na rynku pracy. Odrębną aktywnością, choć mieszczącą się w opiece nad zaniedbaną młodzieżą była walka z prostytucją.

Źródła: J. Brągiel, Zaniedbanie dziecka w rodzinie, „Roczniki Socjologii Rodziny” 1998, t. 10; T. Czacki, Problem opieki nad zaniedbaną młodzieżą w stolicy, „Opiekun Społeczny” 1937, nr 11; H. Dinter, Młodzież zaniedbana polem pracy opiekunów społecznych, „Opiekun Społeczny” 1937, nr 11; M. Szymańczak, Pojęcie „krzywdzenie dzieci”, [w:] Dziecko krzywdzone, red. E. Czyż, J. Szymańczak, Warszawa 1995; Ustawa z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej, Dz. U. 1923, nr 92, poz. 726; P. Wyszkowska, Poradnie dla młodzieży w Ośrodkach Zdrowia i Opieki, „Opiekun Społeczny” 1938, nr 12.