Opieka nad dziećmi w Warszawie w okresie międzywojennym

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Opieka nad dziećmi w Warszawie w okresie międzywojennym – zespół działań realizowanych przez władze państwowe, miejskie i organizacje społeczne mające na celu wsparcie dzieci w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb. Opieka nad dziećmi w Warszawie realizowana była z zasady bezpośrednio i pośrednio poprzez wsparcie rodziny. Podzielona była na: 1. Opiekę otwartą (pomoc domowa, dla uczącej się młodzieży, pomoc skierowana do emigrantów, repatriantów, inwalidów, weteranów wojennych, osobom niewidomym, upośledzonym, pomoc prawna, pośrednictwo pracy, dostarczanie pracy, pomoc pieniężna, dożywianie, pomoc w zakresie pogrzebu), 2. Pomoc półotwartą (żłobki, dziecińce, ogródki dziecięce), 3. Opiekę w rodzinach zastępczych; 4. Opiekę zakładową (zakłady opiekuńcze, w tym dla kobiet i dzieci, młodzieży, zakłady opiekuńcze specjalne); 5. Pomoc w wychowaniu (np. poradnie pedologiczne); 6. Szkolenia zawodowe; 7. Kształcenie osób niepełnosprawnych; 8. Organizację kolonii, półkolonii, obozów; 9. Prowadzenie działań z zakresu szerzenia kultury (czytelnie, biblioteki, świetlice), 10. Opiekę zdrowotną (higiena szkolna, pomoc lekarska, pielęgniarska, ograniczanie śmiertelności niemowląt, walka z chorobami społecznymi). Realizowano również zadania z zakresu szkolenia kadry opiekuńczej i pracowników pomocy społecznej. W latach 30. dopracowano się przejrzystego systemu opieki miejskiej opartego na ośrodkach zdrowia i opieki (10 okręgów opiekuńczych, Ośrodek Zdrowia i Opieki ześrodkowujący działalność opiekuńczą, opiekunowie społeczni). Część zadań, niekiedy również w systemie zlecenia lub w zastępstwie, realizowały organizacje społeczne (w tym religijne) prowadząc szereg zakładów opiekuńczych, działań i akcji pomocowych, zajmując się poradnictwem i integracją społeczną. Na terenie miasta opieka nad dziećmi i młodzieżą realizowana była również w ramach akcji ogólnopaństwowych, w szczególności w II połowie lat 30. (np. dożywianie dzieci, opieka nad niezatrudnioną młodzieżą).

Źródła: T. Dworecka, Formy opieki nad matką i dzieckiem w Warszawie na łamach miesięcznika „Opiekun Społeczny” wydawanego w latach 1936-1939, „Medycyna Nowożytna” 2005, t. 12, nr 2; Pomoc społeczna na terenie m. st. Warszawy. Informator 1937/8, Warszawa 1937; Sprawozdania Komisji Rewizyjnej m.st. Warszawy. Wydział Opieki Społecznej i Zdrowia Publicznego, Warszawa 1936; J. Starczewski, Materiały o organizacji i działalności Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia Publicznego Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie. T. 1, Rok budżetowy 1934/1935, Warszawa 1935.