Opieka nad dziećmi jagliczymi

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Opieka nad dziećmi jagliczymi – system działań mający na celu ograniczenie występowania zjawiska jaglicy zwłaszcza u dzieci. Jaglica, czyli przewlekłe zapalenie rogówki i spojówki, znane też jako egipskie zapalenie oczu, stanowiła jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty na ziemiach polskich już w XIX w. Walka z chorobą nie miała wówczas charakteru systemowego. Jaglica rozpowszechniła się zwłaszcza wśród dzieci powracających z Rosji, dla których w 1917 zorganizowano specjalny zakład leczniczy w Oświęcimiu (później przeniesiony do Witkowic pod Krakowem). Do 1924 intensywne przeciwdziałanie jaglicy realizowane było poprzez umieszczanie dzieci w istniejących zakładach leczniczych i innych, często nie odpowiadających temu wyzwaniu. Od 1924 poczęto realizować planowe działania, na które składały się: zbieranie danych statystycznych o nasileniu jaglicą (zwłaszcza w zakładach opiekuńczych i szkołach), organizacja placówek leczniczych dedykowanych temu schorzeniu oraz szkolenie lekarzy i działalność propagandowa. W wyniku kontroli zakładów opiekuńczych (1925/26) okazało się, że przypadki choroby stwierdzono w 74% z nich, a odsetek dzieci chorych wynosił 13,1%. W konsekwencji uruchomiono kolejnych 5 zakładów leczniczych (Pruszków, Warszawa, Wilno, Częstochowa, Śrem) oraz rozpoczęto organizowanie sieci przychodni. Akcja przebiegała w relatywnie szybkim tempie, w 1925 istniało 11 przychodni, w 1937 już 656, a liczba osób znajdujących się pod opieką wzrosła z 1 744 (1926) do 222 020 (1937). W ocenie resortu opieki społecznej akcja przyniosła znaczne efekty wśród dzieci w szkołach i zakładach opiekuńczych. Liczba dzieci dotkniętych schorzeniem w zakładach opiekuńczych zmniejszyła się z 5 349 zdiagnozowanych w 1925/26 do 175 w 1936. W 1928 zobligowano lekarzy do informowania władz administracyjnych o każdym przypadku jaglicy. Obowiązek prowadzenia akcji przeciwjaglicznej ciążył na samorządach, które mogły łączyć swe wysiłki organizując związki celowe.

Źródła: Sprawozdanie z działalności Ministerstwa Opieki Społecznej w 1934/1935, „Praca i Opieka Społeczna” 1936, z. 1; Dwadzieścia lat publicznej służby zdrowia w Polsce odrodzonej 1918-1938, Warszawa 1939; L. Dydusiak, Opieka publiczno-prawna nad dzieckiem w Polsce, Lwów 1938; Higjena szkolna: podręcznik dla kierowników szkół, nauczycieli i lekarzy szkolnych, red. S Kopczyński, Warszawa 1933; S. B. Sobieraj, Działalność Ministerstwa Opieki Społecznej na rzecz dzieci i młodzieży w okresie II Rzeczypospolitej, Kielce 2019 (praca doktorska); M. Zachert, Zagadnienie jaglicy w zakładach opiekuńczych dla dzieci, „Praca i Opieka Społeczna” 1932, z. 3.