Opieka nad dziećmi chorymi do 1939 roku

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Opieka nad dziećmi chorymi do 1939 roku – system instytucji, uregulowań prawnych oraz działań służących realizacji celu opiekuńczego dla dzieci dotkniętych chorobą. Opieka nad dziećmi chorymi stanowiła jedno z zasadniczych zadań opiekuńczych państwa, samorządów i instytucji społecznych. Obejmowała dzieci dotknięte różnorodnymi schorzeniami, w tym w szczególności gruźlicą i jaglicą ale też chorobami wenerycznymi, dysfunkcjami fizycznymi czy umysłowymi. Najistotniejszym zadaniem było zwalczanie i zapobieganie gruźlicy. W 1922 według danych Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej wśród dzieci szkół powszechnych i średnich 2 104 cierpiały na gruźlicę a 43 235 było zagrożonych gruźlicą. Działania obejmowały: organizację poradni przeciwgruźliczych, zakładów przeznaczonych dla dzieci chorych na gruźlicą (m.in. w Busku-Zdroju). Podjęto pewne działania na rzecz organizacji szkoły-uzdrowiska dla dzieci w wieku szkoły powszechnej i gimnazjum (Liga Szkolna Przeciwgruźlicza, zgromadzenia zakonne). Dyskutowano kwestię szkół-uzdrowisk, czy tzw. szkół sanatoryjnych. Drugim palącym problemem była jaglica. Zdecydowano się na zbudowanie systemu wyspecjalizowanych zakładów (w 1927 istniało 20 takich placówek), zapewniających właściwą opiekę lekarską oraz wychowawczą. Istotną formą opieki na dzieckiem zagrożonym chorobą były kolonie, półkolonie i tzw. kolonie lecznicze (Rada do Spraw Kolonii Letnich). Stosunkowo duży nacisk kładziono na rozwój szkolnictwa i opieki specjalnej, jednak głównie w zakresie dzieci głuchoniemych i niewidomych. W mniejszym zakresie dotyczyło dzieci przewlekle chorych czy upośledzonych, zwłaszcza że tego typu opieka wymagała kosztownej specjalistycznej infrastruktury i wyspecjalizowanej kadry. W 1932 istniało w Polsce 11 zakładów dla dzieci niepełnosprawnych i 9 zakładów dla dzieci chorych. Placówki prowadzone były przez związki komunalne i organizacje społeczne lub zakonne. Opiekę dla dzieci chorych świadczono również w ramach systemu opieki zdrowotnej opartego o kasy chorych, a następnie ubezpieczalnie społeczne.

Źródła: M. Balcerek, Rozwój szkolnictwa specjalnego i opieki nad dzieckiem w Polsce okresu międzywojennego, „Rozprawy Dziejów Oświaty” 1969, nr 12; L. Dydusiak, Opieka publiczno-prawna nad dzieckiem w Polsce, Lwów 1938; H. Grodzicka, Szkoły w sanatorium i tworzenie przy nich oddziałów dla dzieci umysłowo upośledzonych, „Szkoła Specjalna" 1934, nr 2-4; Higjena szkolna: podręcznik dla kierowników szkół, nauczycieli i lekarzy szkolnych, red. S Kopczyński, Warszawa 1933; B. Krakowski, Stan opieki nad dziećmi w Polsce i najpilniejsze w tej dziedzinie zadania, „Opieka nad Dzieckiem" 1925, nr 4.