Opieka higieniczno-lekarska nad matką i dzieckiem

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Opieka higieniczno-lekarska nad matką i dzieckiem – działania profilaktyczne i lecznicze prowadzone w okresie międzywojennym na rzecz ograniczania zasięgu chorób społecznych oraz zakaźnych. Początkowo głównym celem była opieka nad sierotami oraz dziećmi repatriowanymi po wojnie ze Wschodu, później stawała się ona coraz bardziej wyspecjalizowaną formą wsparcia. Najważniejszą jej formą były stacje opieki nad matką i dzieckiem, których w 1924 było w kraju tylko 88. W końcu lat 20. ich liczba zwiększyła się do 200 placówek, wsparcie w nich otrzymywało ok. 40 tys. niemowląt. Do 1937 liczba stacji zwiększyła się do 570, a opiekę w nich otrzymywało wtedy 225 tys. dzieci i 23 tys. kobiet. Większość placówek (397) prowadziły jednostki samorządowe, z czego 215 powiatowe związki samorządowe; 154 placówki należały do organizacji społecznych. Działania na rzecz opieki higieniczno-lekarskiej nad matką i dzieckiem prowadziły również placówki (przychodnie) przeciwgruźlicze, których w II połowie lat 20. było w kraju 135, a do 1937 ich liczba zwiększyła się do 436 (w większości lokalizowane były przy ośrodkach zdrowia). Na rzecz opieki nad dziećmi jagliczymi pracowało w połowie lat 20. ok. 20 zakładów leczniczych, dysponujących liczbą 2650 miejsc. W kolejnych latach, wraz z rozwojem ośrodków zdrowia, liczba przychodni zwiększyła się do 273 w 1935 oraz 436 w 1937. Kolejną płaszczyzną działań w tym zakresie była organizacja kolonii letnich (wypoczynkowych i leczniczych) i półkolonii, na których w 1927 łącznie wypoczywało 42,5 tys. dzieci i młodzieży, zaś w 1937 było to już łącznie ponad 400 tys. podopiecznych (170 tys. na koloniach oraz 247 tys. na półkoloniach), 12 tys. dzieci skorzystało wtedy z kolonii zdrowotnych.

Źródła: J. Cz. Babicki, W. Woytowicz-Babińska, Opieka społeczna nad dziećmi i młodzieżą, Warszawa 1939; P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013; Mały Rocznik Statystyczny 1939; B. Nakoniecznikow Klukowski, Przegląd najbardziej aktualnych zagadnień z zakresu polityki opiekuńczej, „Praca i Opieka Społeczna” 1938, nr 1; Opieka nad macierzyństwem, dziećmi i młodzieżą w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1928.