Okna życia

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Okno życia – miejsce, w którym można anonimowo zostawić nowo narodzone dziecko. Przyczynkiem do powstania była idea głoszona przez Jana Pawła II o prowadzeniu działalności na rzecz ratowania życia dzieci nienarodzonych. Pierwsze okno powstało 19.03.2006 w Krakowie z inicjatywy Caritas Archidiecezji Krakowiackiej i kard. Stanisława Dziwisza. Okna prowadzone są przez szpitale, zakony, domy samotnej matki. Okno otwiera się od zewnątrz, jest ogrzewane i wentylowane. Po otwarciu włącza się alarm, który wzywa opiekujące się oknem osoby – najczęściej są to zakonnice. Po znalezieniu w nim dziecka, uruchamiane są procedury medyczno-administracyjne. Powiadomione zostają pogotowie ratunkowe i sąd rodzinny. Dziecko trafia na okres około 2 tygodni do szpitala. W ciągu 2 dni przekazywany jest do sądu wniosek o nadanie tożsamości i imienia oraz o zabezpieczenie dziecka (następnie uruchamiana jest procedura adopcyjna). Sąd wydaje decyzję o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej pełniącej funkcje pogotowia rodzinnego. Umieszczenie dziecka w oknie życia jest anonimowe i oznacza zrzeczenie się wobec niego praw rodzicielskich. Przez 6 tygodni biologiczna matka może zmienić decyzję i zgłosić się po dziecko. Wykonywane są wtedy testy DNA na potwierdzenie pokrewieństwa. Funkcjonowanie okna nie jest uregulowanie prawnie. Komitet Praw Dziecka ONZ wezwał w 2015 r. Polskę̨ do likwidacji okien życia, ze względu na to, że narusza prawo dziecka do tożsamości i tym samym jest sprzeczne z Konwencją o prawach dziecka. Caritas Polska w 2022 prowadziła 61 okien w całej Polsce, m.in. przez Opactwo Sióstr Benedyktynek w Łomży, Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia w Sandomierzu, Dom Hospicyjny Caritas im. św. Józefa w Sopocie, Kongregacja Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza we Wrocławiu. Do końca kwietnia 2021 w oknach życia prowadzonych przez Caritas znaleziono ponad 110 dzieci.

Źródła: P. Czaplicki, Z. Kroczek-Sawicka, Prawne aspekty funkcjonowania „okien życia”, „Białostockie Studia Prawnicze” 2017, nr 2; B. Krajewska, Okna życia w systemie opieki nad dziećmi, Warszawa, 2015; Okna życia https://caritas.pl/projekty/okna-zycia/ (dostęp:2.05.2023); A. Żok, I. Rzymska, Problem okien życia – analiza etyczno-prawna, „Poznańskie Zeszyty Humanistyczne” 2015, t. XXV.