Ochrona dla Dziewcząt Wyznania Mojżeszowego im. Małżonków Jakuba i Anny Hertz

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Ochrona dla Dziewcząt Wyznania Mojżeszowego im. Małżonków Jakuba i Anny Hertz – najstarsza tego typu instytucja opiekuńcza o charakterze otwartym dla dzieci żydowskich w Łodzi, założona z inicjatywy kobiet wywodzących się z najzamożniejszych żydowskich rodzin kupieckich i przemysłowych, uruchomiona w 1885 jako Ochrona dla Dziewcząt Wyznania Mojżeszowego. W 1901 uzyskała wybudowaną przez małżeństwo Jakuba i Annę Hertz nową siedzibę, która pozwoliła na znaczące zwiększenie liczby przebywających w placówce podopiecznych (w 1912 było ich 575), a także spowodowała rozszerzenie nazwy. Wychowankom (dzieciom pracujących rodziców i sierotom) zapewniano opiekę, naukę religii, czytania i pisania, robót ręcznych i posiłki. W 1902 przy placówce uruchomiono jednoklasową prywatną żeńską szkołę elementarną z oddziałami rękodzielniczymi. W czasie wojny dużą rolę w działalności placówki odgrywało dożywianie podopiecznych – w 1915 dziennie wydawano ok. 400 obiadów. W 1917 w Ochronie było blisko 450 dziewcząt, działało w niej 5 oddziałów szkolnych i 2 dla dzieci przedszkolnych, pod koniec wojny liczba podopiecznych zmniejszyła się do 240. W związku z problemami finansowymi i skromną dotacją z Magistratu na początku 1920 liczba podopiecznych spadła do zaledwie 110 dziewcząt. Przejęcie w listopadzie 1920 przez władze wojskowe budynku oznaczało zaprzestanie działalności opiekuńczej, a później likwidację Ochrony dla Dziewcząt. Gmina żydowska obiekt odzyskała w 1927, w jego pomieszczeniach powstał dom sierot Towarzystwa Opieki nad Sierotami i Dziećmi Rezerwistów, od 1930 część pomieszczeń wykorzystywało Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej, prowadzące w nim żłobek dla dzieci żydowskich (przebywało w nim 30-40 dzieci). Działalność opiekuńcza w obiekcie wybudowanym dla Ochrony dla Dziewcząt Wyznania Mojżeszowego zlikwidowana została przez okupacyjne władze niemieckie.


Źródła: K. Badziak, J. Walicki, Żydowskie organizacje społeczne w Łodzi (do 1939 r.), Łódź 2002; W. Puś, Żydzi w Łodzi w okresie zaborów 1793-1914, Łódź 1998; M. Sikorska-Kowalska, Wizerunek kobiety łódzkiej przełomu XIX/XX wieku, Łódź 2001; J. Sosnowska, Opieka nad dziećmi w Łodzi w latach I wojny światowej, Łódź 2017.