Ośrodki szkolno-wychowawcze

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Ośrodki szkolno-wychowawcze – powstałe na podstawie ustawy z 15.07.1961 o rozwoju systemu oświaty i wychowania placówki dla dzieci i młodzieży przewlekle chorych, opóźnionych w rozwoju umysłowym i upośledzonych fizyczne lub umysłowo. Realizowały obowiązek edukacyjny i wychowawczy, także poza ośrodkiem. Prowadziły praktyczną naukę zawodu oraz zajęcia z przedmiotów zawodowych. Stanowiły instytucjonalne wsparcie dla dzieci wymagających opieki, wychowywanych w rodzinie, a jednocześnie zakładały realizację odgórnie wyznaczonych ideologicznych celów wychowania oraz propagowanie propaństwowych wartości. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 11.08.2017 w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych wprowadziło definicję ośrodków jako placówek przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, które z powodu niepełnosprawności lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, młodzieżowego ośrodka socjoterapii lub nie mogą przebywać w bursie. Ośrodek wychowawczy zapewnia wychowankom realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki poza ośrodkiem. Do ośrodków kierowano dzieci wymagające stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno-pedagogicznej i zajęć rewalidacyjnych, posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność. Pobyt dzieci trwał od czasu zakończenia wychowania przedszkolnego lub ukończenia nauki w szkole wchodzącej w skład ośrodka lub w szkole, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym wychowanek kończy 24. rok życia (w przypadku wychowanków niepełnosprawnych) lub 21. roku życia (osoby zagrożone niedostosowaniem społecznym). W 2022 istniały w Polsce 24 Młodzieżowe Ośrodki Wychowawcze dla nieletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim.

Źródła: W. Gasik, Rozwój szkolnictwa specjalnego i pedagogiki specjalnej w Polsce Ludowej (od 1973) [w:] Dzieje szkolnictwa i pedagogiki specjalnej, red. S. Mauersberg, Warszawa 1990; W. Hanuszewicz, Kształcenie specjalne u progu nowych wyzwań, http://www.oswdamnica.edu.pl/aktualnosci/materialy/sympozjum/Ksztalcenie_sp.pdf [dostęp:15.03.2023]; S. Mauersberg, Opieka nad dzieckiem i szkolnictwo specjalne, [w:] Historia wychowania wiek XX, red. J. Miąso, Warszawa 1984; Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Dz. U. 2017, poz. 1606; Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju oświaty i wychowania, Dz. U. 1961, nr 32, poz. 160.