Moldenhawer Aleksander

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Moldenhawer Aleksander – ur. 4.02.1840 w Warszawie, zm. 29.04.1909 w Krakowie; prawnik, działacz społeczny, reformator więziennictwa. Pochodził z rodziny o korzeniach norweskich. Uczeń Instytutu Szlacheckiego w Warszawie. Studiował prawo na uniwersytetach w Petersburgu i Moskwie (1857-1863). Asesor Sądu Policji Poprawczej dla miasta Warszawy od 1867. W 1874 awansował na podprokuratora. Od 1876 pełnił funkcję członka Sądu Okręgowego w Warszawie. Specjalista z zakresu prawa penitencjarnego i prawa karnego. Autor 3-tomowego dzieła O przeprowadzeniu odosobnienia w zakładach więziennych (1866-1870). Opowiadał się za wdrożeniem tzw. modelu pensylwańskiego. Polegał on na zupełnym odizolowaniu więźnia. Dopuszczano jednak możliwość edukacji osadzonego w przedmiocie ekonomii oraz wymogów humanitarnych. Więzień mógł być zwolniony przedterminowo za poprawne zachowanie, zyskiwał wówczas opiekę i nadzór kuratora sądowego. Pełnej izolacji nie przewidywano w przypadku przestępców nieletnich. Moldenhawer opowiadał się przeciwko osadzaniu niepełnoletnich przestępców razem z dorosłymi więźniami. Promotor powstawania osobnych zakładów dla nieletnich przestępców. Współzałożyciel ośrodka w Studzieńcu. Problematykę związane z walką z przestępczością nieletnich podejmował również swoich badaniach naukowych. Założyciel oraz członek zarządu Towarzystwa Osad Rolnych i Przytułków Rzemieślniczych. Współzałożyciel powstałego w 1884 Towarzystwa Opieki nad Ubogimi Matkami oraz ich Dziećmi oraz współautor prac Niedole dziecięce i O opiece u nas nad dziećmi. W swych pracach skupił się na przedstawieniu obrazu nędzy dziewcząt oraz samotnych matek, nieślubnych dzieci. Aktywnie działał na rzecz zaangażowania bogatszych warstw społeczeństwa w poprawę losu najuboższych. Współzałożyciel oraz prezes rady nadzorczej Towarzystwa Opieki nad Dziećmi w Warszawie. Brał udział w powstawaniu Towarzystwa Prawniczego w Warszawie (1907). Od 1908 członek Towarzystwa Naukowego w Warszawie.

Źródła: Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, red. A. Śródka, P. Szczawiński, Wrocław 1984; S.M. Brzozowski, Moldenwaher Konstanty Włodzimierz [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 20, Warszawa 1990; M. Czerwiec, Więziennictwi. Zarys rozwoju więziennictwa, Warszawa 1958; J. Nowodworski, Wspomnienia pozgonne, „Gazeta Sądowa” 1909, nr 19;  E. Skoczeń-Nowicka, Aleksander Moldenwaher (1840-1909), „Rozprawy z Dziejów Oświaty” nr 44: 2005; Zmarli. Aleksander Moldenwaher, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 14, 1909 r.