Ministerstwo Opieki Społecznej

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Ministerstwo Opieki Społecznej – urząd administracji centralnej powstały z przekształcenia dotychczasowego Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej na mocy rozporządzenia Prezydenta z 12.07.1932 (działający do 1939). Wprowadzenie nowej nazwy resortu było bezpośrednim skutkiem przekazania w oparciu o Rozporządzenie Prezydenta z 21.06.1932 zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawach zdrowia publicznego Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej. Zmiana zakresu działania resortu przyniosła także rozbudowę jego struktur wewnętrznych, na które zgodnie ze statutem organizacyjnym z 25.06.1932 składały się 4 departamenty (Pracy, Opieki Społecznej, Ubezpieczeń Społecznych, Służby Zdrowia). W ramach upraszczania struktury resortu do Departamentu Pracy włączono Główny Inspektorat Pracy. Sprawami opieki nad dziećmi i młodzieżą, w pełni od 1932 zunifikowanymi w ramach jednego ministerstwa, zajmował się Departament Opieki Społecznej z wydziałami normatywnym, nadzoru i polityki opiekuńczej, spraw inwalidzkich oraz samodzielnym referatem fundacyjnym. W 1934 Ministerstwu podporządkowany został utworzony rok wcześniej Fundusz Pracy, realizujący również część zadań w ramach opieki nad dziećmi. W końcu 1938 resortowi podlegały liczne urzędy i zakłady, wśród których znajdowały się m. in.: 12 okręgowych urzędów Inspekcji Pracy, 64 obwodowych inspektorów pracy, Państwowy Zakład Higieny i jego 11 filii, 3 państwowe szkoły położnych, Wydziały Pracy, Opieki i Zdrowia w 17 urzędach wojewódzkich, 254 referatów sanitarnych w starostwach powiatowych i grodzkich. W ostatnich latach przed wojną kierujący Ministerstwem Marian Zyndram-Kościałkowski dążył do rozbudowy zakresu oddziaływania resortu na kwestie społeczne propagując m. in. poszerzenie zakresu działań opieki społecznej na terenach wiejskich oraz budowę systemu publicznej służby zdrowia.

Źródła: P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013; Polityka społeczna państwa polskiego 1918-1935, Warszawa 1935; Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 czerwca 1932 r. o przekazaniu zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawach zdrowia publicznego Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej, Dz. U. 1932, nr 52, poz. 493; Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 lipca 1932 r. o wprowadzeniu nazwy „Minister Opieki Społecznej” i „Ministerstwo Opieki Społecznej”, Dz. U. 1932, nr 64, poz. 597; Sprawozdanie z działalności Ministerstwa Opieki Społecznej w 1937/38 r., „Praca i Opieka Społeczna” 1938, nr 4.