Lubelskie Towarzystwo Dobroczynności

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Lubelskie Towarzystwo Dobroczynności – organizacja pożytku publicznego utworzona w Lublinie 12.02.1815, gdy odbyło się pierwsze zebranie Towarzystwa i uchwalono jego statut. Celem było prowadzenie schronisk oraz wspieranie szeroko rozumianej działalności socjalnej. Pierwszymi formami działalności było podjęcie próby aktywizowania środowisk filantropijnych, zwracając szczególną uwagę w kierunku pomocy dzieciom. Inna działalność wchodząca w zakres pomocy to: utrzymywanie kuchni dla ubogich, przytułki nocne, udzielanie zapomóg pieniężnych i pożyczek bezprocentowych, zaopatrywanie ubogich w odzież i opał, dostarczanie potrzebującym bezpłatnej pomocy lekarskiej oraz bezpłatnych medykamentów, pomoc w znalezieniu pracy oraz zajęć przygotowawczych do podjęcia pracy, umieszczanie dzieci ubogich rodziców w warsztatach prywatnych w celu nauki rzemiosła, zakładanie przytułków dla starszych, kalek, sal dla sierot, sklepów ubogich, ochronek dla dzieci do lat 7 (głównie z rodzin robotniczych). Prezesem został ks. Adam Czartoryski, zastępcą Antoni Radzymiński. W pierwszym roku działalności Towarzystwo zebrało 7926 zł. W latach 30. XIX w. dysponowało 42 miejscami dla osób starszych i dla kalek. W latach 60. otwarto filię Towarzystwa w Warszawie z inicjatywy Jana Gautier. W 1898 do Towarzystwa dołączono utworzone w 1894 Lubelskie Kolonie Letnie. Na początku XX w. pod opieką Towarzystwa znajdowały się m. in.: Sala Sierot (zakład wychowawczy dla ubogich sierot), 5 ochron dla niemowląt i Kuchnia Bezpłatna. Działał także Komitet rozporządzający funduszami na stypendia dla uczącej się młodzieży. W latach 1925-1939 liczba członków spadła z 250 do 170. Z powodu kłopotów organizacyjnych instytucje należące do Towarzystwa zaczęły się stopniowo uniezależniać. Na początku lat 20. XX w. ochronki przemianowywano na przedszkola. Program nauczania obejmował wpajanie zasad moralnych i pielęgnowanie uczuć religijnych, społecznych i humanitarnych. Sala Sierot mieściła się w nowym budynku, do dyspozycji zakładu był ogród z boiskiem oraz gabinet lekarski. Działalność Towarzystwa została zawieszona w 1952, majątek został skonfiskowany. Reaktywacja nastąpiła w 1995.

Źródła: Res Sacra Miser. Lubelskie Towarzystwo Dobroczynności i jego charytatywna działalność, http://lac.lublin.pl/res-sacra-miser-lubelskie-towarzystwo-dobroczynnosci-i-jego-charytatywna-dzialalnosc/, (dostęp 6.04.2023); Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności za rok 1911, Lublin 1911;  Sprawa z działań Towarzystwa Dobroczynności w Lublinie do dnia 3 czerwca 1816 roku przy pierwszym wyborze urzędników, Lublin 1816; B. Urbanek, Towarzystwa dobroczynności na ziemiach polskich w XIX stuleciu, „Medycyna Nowożytna” 2013, nr 10; Wezwania, ustawy i raporta Towarzystwa Dobroczynności w Departamencie Lubelskim, Lublin 1815.