Kuchnie mleczne

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Kuchnie mleczne – placówki realizujące zadanie wsparcia matek karmiących głównie poprzez przygotowywanie i dostarczanie mieszanek sztucznego pokarmu dla niemowląt. Instytucje kuchni mlecznych powstały z inicjatyw prywatnych. Pierwsze pojawiły się w Niemczech – w 1883 w Lipsku powstała centrala społecznej opieki nad dzieckiem, w której kobiety karmiące wspierano sztucznym pokarmem dla dzieci. Właściwa, pierwsza kuchnia mleczna, powstała w gminie Gertruda w Hamburgu. Na ziemiach polskich kuchnie mleczne powstawały jako inicjatywy społeczne o nazwie „Kropla Mleka”. Pierwsza powstała w Łodzi (1904), korzystano zwłaszcza z form organizacyjnych rozwijających się we Francji. W II Rzeczypospolitej kuchnie mleczne funkcjonowały samodzielnie jako „Krople Mleka”, bądź przy stacjach opieki, czy późniejszych stacjach opieki nad matką i dzieckiem. Z czasem placówki publiczne (stacje opieki) przejmowały część zadań organizacji społecznych. Po powołaniu do życia sieci ośrodków zdrowia i opieki kuchnie mleczne włączane były do zakresu ich działalności. Po II wojnie światowej opieka nad matką i dzieckiem została scentralizowana. Nadzór nad opieką nad dzieckiem do lat 3 sprawowało Ministerstwo Zdrowia. W każdym województwie powołano poradnie matki i dziecka, które realizowały nadzór nad odpowiednimi placówkami w terenie. Integralną częścią poradni stały się kuchnie mleczne, w których przygotowywano mieszanki odżywcze dla dzieci karmionych sztucznie (bądź mieszanki lecznicze dla dzieci chorych). Kuchnie mleczne prowadziły punkty zbioru mleka kobiecego i jego rozdział potrzebującym. Od lat 70. w Polsce pojawiły się gotowe mieszanki mleczne dla dzieci. Współcześnie kuchnie mleczne nazywane są kuchniami niemowlęcymi. W 1997 działało w Polsce 533 kuchni niemowlęcych (466 w szpitalach, 26 w domach małego dziecka, 41 w żłobkach).

Źródła:  M. Goncerzewicz, Opieka nad dzieckiem zdrowym [w]: Zarys pediatrii, red. K. Jonscher, Warszawa 1956; F. Redlich,  Opieka nad matką i dzieckiem [w]: Pediatria Kliniczna, red. R. Barański, T. Chrapowicki, S. Popowski, t. I, Warszawa 1955; S. Silska, Ewolucja poglądów na żywienie niemowląt w XIX i XX wieku, Poznań 2013, niepublikowana praca doktorska [Uniwersytet Medyczny w Poznaniu]; H. Weker, Z. Rudzka-Kańtoch, Ocena organizacji i higieny pracy w kuchniach mlecznych w Polsce na podstawie badania ankietowego, „Rocznik PZH” 1999, nr 50.