Krakowskie Towarzystwo Dobroczynności

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Krakowskie Towarzystwo Dobroczynności – jedno z najstarszych towarzystw dobroczynnych powstałych na ziemiach polskich powołane 9.12.1816. Celem Towarzystwa było udzielanie pomocy potrzebującym. Świadczona ona była w Domu Schronienia Ogólnego. Protektorem stowarzyszenia był biskup krakowski, działaniami kierował prezes, który stał na czele Rady Ogólnej. Głównym elementem opieki nad dziećmi była pomoc sierotom. Cel opieki był zawarty w haśle „usposobienia na członków użytecznych społeczności”. Do Domu Schronienia przyjmowano najmłodszych w wieku poniżej lat 10, których rodzice znajdowali się pod opieką Towarzystwa. Dzieci uczęszczały do specjalnie zorganizowanej szkoły, gdzie pobierały naukę religii, czytania i pisania po polsku i niemiecku oraz rachunków. Dziewczęta dodatkowo uczyły się zajmować gospodarstwem domowym. Po ukończeniu 12 roku życia dziecko oddawano na dalsze nauki, by mogły w przyszłości otrzymać zatrudnienie. Chłopcy w wieku 14 lat trafiali na naukę rzemiosła, dziewczęta podejmowały zaś pracę służącej w wieku 16 lat. Szkółkę przy Towarzystwie założono 16.03.1817. W tym samym roku powstał w jego ramach Wydział Szkoły dla ubogich dzieci, którym kierowali Ignacy i Jan Mieroszewscy. W pierwszym roku funkcjonowania w szkole uczyło się 24 dzieci, w 1820 roku było ich 38, w 1837 już 93.W 1874 program nauczania dostosowano do standardów obowiązujących w szkołach ludowych, w 1883 wprowadzono do niego gimnastykę. 4.04.1886 dzięki staraniom Leona Cyfrowicza utworzono salę rzemiosł na wzór podobnych, powstających w Warszawie. Chłopców uczono m. in. zawodu krawca, stolarza i szewca, dziewczęta pod nadzorem ochmistrzyni uczyły się szycia i „czynności kobiecych”. Od 1904 pieczę nad edukacją przejęły Siostry Miłosierdzia. 2.09.1912 szkoła została zamknięta a sieroty na naukę były kierowane do szkoły im. Cesarza Franciszka Józefa (chłopcy) i szkoły im. Stanisława Konarskiego (dziewczęta). Towarzystwo rozwiązane zostało przez władze komunistyczne w 1951.

Źródła E. Barnaś-Baran, Działalność Leona Cyfrowicza (1844-1904) na rzecz sierot w Krakowskim Towarzystwie Dobroczynności, „Studia Pedagogica Ignatiana” t. 23, 2020; E. Barnaś-Baran, Nauczyciele sierot w Krakowskim Towarzystwie Dobroczynności, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, t. 35, 2016 ; E. Barnaś-Baran, Usposobienie na użytecznych członków społeczności w Domu Schronienia Krakowskiego Towarzystwa Dobroczynności w XIX i na początku XX wieku, „Przegląd Pedagogiczny” 2018, nr 1; K. Hoszowski, Przyczynek do historii Krakowskiego Towarzystwa Dobroczynności, Kraków 1882; E. Leś, Zarys historii dobroczynności i filantropii w Polsce, Warszawa 2001; Statut urządzający Towarzystwo Dobroczynności w Krakowie, Kraków 1839.