Krakowski Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny (Książęco-Biskupi Komitet w Krakowie)

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Krakowski Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny (Książęco-Biskupi Komitet w Krakowie) – największa w Galicji organizacja pomocowa powstała w Krakowie w styczniu 1915 z inicjatywy biskupa Adama Sapiehy. W skład Prezydium Komitetu weszli również arcybiskup krakowski Franciszek Symon, Kazimierz Kostanecki i Jan Górski. Komitet składał się z sekcji, których ostatecznie powstało 9; wśród nich była Sekcja Opieki nad Dziećmi. Na struktury lokalne Komitetu złożyło się w końcu 1917 79 tzw. delegacji, które działały w całej Galicji, ale również w części Królestwa Polskiego okupowanej przez Austro-Węgry (8 delegacji), w Pradze i Wiedniu. Równolegle powstawały delegacje diecezjalne (Lwów, Przemyśl, Tarnów), którym podlegały liczne delegacje parafialne. Dochody Komitetu oparte były na subwencjach otrzymywanych z Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Vevey oraz na środkach pozyskiwanych ze składek i zbiórek społecznych; w 1917 spore kwoty przyniosły dwa tzw. „Tygodnie KBK”. Wydatki Komitetu objęły łącznie 8,3 mln koron, z czego 3 mln przekazano do Królestwa Polskiego, głównie dla Głównego Komitetu Ratunkowego w Lublinie (Komitet w Krakowie dystrybuował w ten sposób pomoc przekazywaną przez Komitet w Vevey). W Małopolsce Komitet Biskupi najwięcej wydał na zapomogi i subwencje (2,3 mln koron), na pomoc dla dzieci przeznaczono ponad 850 tys. koron. Zajmująca się tą częścią jego działalności Sekcja Opieki nad Dziećmi prowadziła schroniska, umieszczała dzieci w rodzinach prywatnych, udzielała zapomóg, wspierała finansowo i rzeczowo organizacje zajmujące się opieką nad dziećmi (w końcu 1917 Sekcja utrzymywała ponad 700 dzieci, w tym w zakładach własnych 225). W ramach Sekcji działał Oddział Pań zajmujący się ratowaniem dzieci pozbawionych opieki na terenach bezpośrednio dotkniętych działaniami wojennymi. Książęco-Biskupi Komitet działał oficjalnie do końca 1918, ale niektóre delegacje funkcjonowały jeszcze w 1919.


Źródła: W. Grabski, A. Żabko-Potopowicz, Ratownictwo społeczne w czasie wojny [w:] Polska w czasie Wielkiej Wojny (1914-1918). Tom II Historia społeczna, red. M. Handelsman, Warszawa 1932; D. Płygawko, Sienkiewicz w Szwajcarii. Z dziejów akcji ratunkowej dla Polski w czasie I wojny światowej, Poznań 1986; M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921, Kielce 2017; Trzy lata działalności KBK, Kraków 1918; W. Wróbel, Troska biskupa Adama Sapiehy o wysiedlonych i uchodźców w latach 1914-1916, Kraków 1999.