Krajowy Zakład dla Głuchoniemych w Kościanie

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Krajowy Zakład dla Głuchoniemych w Kościanie – instytucja opiekuńcza założona w 1871 w Bydgoszczy przez Wilhelma Schmidta. Funkcjonowała jako prywatna szkoła dla głuchoniemych. Początkowo uczyło się w niej 10 podopiecznych, a zakład funkcjonował jako tzw. eksterat. Uczniowie mieszkali w domach prywatnych i chodzili do szkoły na zajęcia. Od 1874 instytucja była wspierana finansowo przez władze prowincji i Urząd Miasta Bydgoszczy. W 1876 placówka została przejęta przez Urząd Prowincjonalny, w 1877 nadzór nad zakładem objął Sejmik Prowincjonalny. Szkoła działalność prowadziła pod nazwą Prowincjonalny Ośrodek dla Głuchoniemych. W 1880 uczyło się w niej 45 osób, zatrudniała 4 nauczycieli i jedną nauczycielkę szkoły przemysłowej. W 1896 ukończono rozbudowę instytucji. Od 1896 uzyskała zgodę na przeprowadzanie egzaminów na nauczyciela głuchoniemych. Od 1908 do 1909 wykonano budowę nowego skrzydła. Zakład posiadał aulę, 9 sal lekcyjnych i salę gimnastyczną. W 1911 dokonano zmiany nazwy na Krajowy Zakład dla Głuchych. W 1913 w szkole uczyło się 83 dzieci w ośmiu klasach. W placówce nauczano m. in. koszykarstwa, szczotkarstwa, tapicerstwa i masażu. W 1920 po raz pierwszy dyrektorem został Polak Roman Fischbach. Do zakładu uczęszczało 70 osób, pracowało w nim 6 nauczycieli. W 1922 wprowadzono nauczenie w języku polskim. Tego samego roku placówka została przeniesiona do Kościana. Dotychczasowa nieruchomość została przejęta przez Bydgoski Ośrodek dla Niewidomych. Zakład w Kościanie został filią Poznańskiego Zakładu dla Niewidomych i Głuchych. W 1934 zakład w Kościanie został zlikwidowany. Podopieczni zostali przeniesieni do ośrodka w Poznaniu.


Źródła: R. Bielecki, Z dziejów ośrodka…, http://www.oswnr2.bydgoszcz.pl/index.php/zajecia-terapeutyczne/biofeedback/2-uncategorised [dostęp: 6.04.2023];.J. Kaczmarek, Ośrodek szkolno-wychowawczy dla dzieci głuchych w latach 1832-1982 (rys monograficzny), „Kronika Miasta Poznania” 1982, nr 3-4; B. Janiszewska-Mincer, Pierwszy ośrodek dla Głuchoniemych w Bydgoszczy, „Kalendarz Bydgoski” 1996; M. Pękowska, Zakład Głuchoniemych w Poznaniu i Zakład dla Niewidomych w Bydgoszczy (1832-1914). Stan i potrzeby badawcze [w:] Dzieje kształtowania się polskich instytutów oświatowych, red. E. A. Mierzwa, Piotrków Trybunalski 2002; J. Umiński, Tradycja szkolnictwa dla głuchych, „Kalendarz Bydgoski” 2004; P. Jezierski, W świecie ciszy, „Kalendarz Bydgoski”, 2005; J. Głowacki, Szkolnictwo dla głuchych w Polsce w okresie międzywojennym [w:] O wychowaniu dzieci głuchych. W 150-lecie Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie, red. O. Lipkowski, Warszawa 1967.