Krahelska Halina

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Krahelska Halina – ur. 12.05.1886 w Odessie, zm. 19.04.1945 (?) w Ravensbrück; socjolog, publicystka, pisarka, działaczka polityczna i społeczna. Działaczka ruchu socjalistycznego, w 1919 jako członek Polskiej Organizacji Wojskowej (od 1917) przyjechała do Polski. W latach 1919-1921, 1927-1931 pełniła funkcję zastępcy Głównego Inspektora Pracy. Inspekcja Pracy nadzorowała m. in. realizację przepisów w zakresie organizacji i nadzoru nad żłobkami przyfabrycznymi. Krahelska inicjowała rozwój tego typu żłobków. Dzięki jej zabiegom przedsiębiorstwa państwowe zaczęły zakładać żłobki (od 1925). Doprowadziła do porozumienia z dyrekcją Państwowego Monopolu Tytoniowego i uruchomienia w przedsiębiorstwie systemu opieki nas matka i dzieckiem. Zainicjowała instytucje tzw. stacji lotnych opieki nad matką i dzieckiem przy fabrykach. Współuczestniczyła w opracowaniu podręcznika metodologii przyfabrycznej opieki nad matką i dzieckiem. Aktywnie uczestniczyła w organizowaniu szkoleń pielęgniarek piastunek. Od 1931 reprezentowała Polskę w Międzynarodowym Biurze Pracy. Zawodowo zajmowała się systemem ochrony pracy i opieki społecznej, w tym przede wszystkim zagadnieniami związanymi z ochroną macierzyństwa i zdrowia kobiet oraz pracowników młodocianych. Badała wpływ pracy w warunkach nadmiernego obciążenia na zdrowie fizyczne i psychiczne kobiet. Opublikowała szereg prac naukowych i popularnych, w tym: Praca dzieci i młodocianych w Polsce (Warszawa 1928), Ochrona macierzyństwa robotnicy w przedsiębiorstwach państwowych polskich (Warszawa 1928), Praca młodzieży a zadania służby społecznej (Warszawa 1930), Przeobrażenia w rodzinie współczesnej i w roli kobiety. Życie gospodarcze i ekonomika społeczna (Lwów 1933), Ochrona pracy w Polsce. Stan obecny i drogi dalszego rozwoju (wespół z W. Landauem, Warszawa 1928). Współpracowała  z Instytutem Gospodarstwa Społecznego mając udział przy publikacji „Pamiętników bezrobotnych” i „Pamiętników chłopów”.

Źródła: P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania-instytucje-działania, Rzeszów 2013; M. Kirstowa, S. Wolski, H. Krahelska, Dwa wrześnie, Warszawa 1983; T. Kozłowski, Inspektor pracy. Halina Krahelska, Warszawa 2014; H. Krahelska, Ze wspomnień inspektora pracy, Warszawa 1936; H. Krahelska, Wspomnienia rewolucjonistki, Warszawa 1957; A. K. Kunert, Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945, t. 1, Warszawa 1987; Z. Wróblewski, Wykuć serca muszę, Warszawa 1983.