Komisja Ratowania Dzieci

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Komisja Ratowania Dzieci – organizacja zajmująca się pomocą dla dzieci, utworzona w Warszawie 30.08.1916 w oparciu o środki zebrane w trakcie pierwszej ogólnokrajowej kwesty „Ratujmy Dzieci” zorganizowanej przez Radę Główną Opiekuńczą (decyzję o powstaniu jednostki nazwanej wstępnie Komisją „Ratujmy Dzieci” podjęto w czerwcu 1916). Komisja wchodziła w skład struktur Rady Głównej Opiekuńczej, równocześnie była umiejscowiona przy Wydziale Opieki dla Ludności Magistratu w Warszawie. Na czele Zarządu stanął Edward Geisler. Celem Komisji było wsparcie dla organizacji zajmujących się opieką nad dziećmi do lat 5 oraz organizowanie żłobków dla dzieci pracujących matek. Z czasem rozszerzono zakres zadań o wsparcie dla ochron przejmujących opiekę nad dziećmi powyżej 5 roku życia. Komisja pełniła też funkcję centrali rozdzielczej pozyskiwanego z różnych źródeł wsparcia rzeczowego i finansowego. W 1916 Komisja zainicjowała powstanie 7 żłobków podległych radom opiekuńczym miejscowym, dalsze 19 prywatnych placówek korzystało z jej wsparcia (łącznie w żłobkach opieką obejmowano blisko 2,8 tys. dzieci). Obok żłobków komisja subwencjonowała również inne placówki opiekuńcze, łącznie w związanych z nią instytucjach wsparcie otrzymywało blisko 4,5 tys. dzieci do lat 5. W grudniu 1916 Komisja podjęła się dystrybucji darów kierowanych do dzieci do lat 5, przekazywanych przez amerykański Komitet Rockefellerowski. W ramach tej akcji między 253 instytucje pomocowe rozdysponowano blisko 360 tys. puszek mleka skondensowanego. Komisja prowadziła rejestrację instytucji opiekuńczych i znajdujących się w nich dzieci, uruchomiła również Pogotowie Opiekuńcze dla Dzieci, stanowiące placówkę tymczasową dla dzieci żebrzących, zaginionych, błąkających się na ulicach miasta. W listopadzie 1917 na bazie Komisji powstała przy Radzie Głównej Opiekuńczej Centralna Komisja Ratowania Dzieci z Eustachym Sapiehą na czele (Edward Geisler wszedł w jej skład).


Źródła: W. Grabski, A. Żabko-Potopowicz, Ratownictwo społeczne w czasie wojny [w:] Polska w czasie Wielkiej Wojny (1914-1918). Tom II Historia społeczna, red. M. Handelsman, Warszawa 1932; Pamiętnik Komisji Ratowania Dzieci 1916-1921, Warszawa 1921; D. Płygawko, Polonia devastata. Polonia i Amerykanie z pomocą dla Polski (1914–1918), Poznań 2003; M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921, Kielce 2017.