Kolonie lecznicze

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Kolonie lecznicze – forma wypoczynku dzieci połączona z elementami prozdrowotnymi i rehabilitacyjnymi. Kolonie lecznicze organizowane były przez te same podmioty, które prowadziły kolonie wypoczynkowe i półkolonie. Z czasem, w związku z większymi wymaganiami następowała specjalizacja. Początkowo działalność tę prowadziły organizacje społeczne realizujące akcję kolonijną. Jako prekursorów uważa się Stanisława Markiewicza i Gustava Fritsche inicjatorów Towarzystwa Kolonii Letnich dla Dzieci w Warszawie (1882). Nieco później podobne organizacje powstały również na ziemiach zaboru pruskiego i austriackiego. Po odzyskaniu niepodległości akcja koordynowana i wspierana była przez Radę Tymczasową do Spraw Kolonii Letnich (od 1922) i jej wojewódzkie agendy. Kolonie lecznicze urządzano w miejscowościach mających wartość zdrowotną dla dzieci oraz w uzdrowiskach. Należały do nich m.in.: Ciechocinek, Solec, Busk, Druskienniki, Rymanów, Rabka, Iwonicz, Brzuchowice. Swoistą formą kolonii leczniczych były kąpiele lecznicze, zwłaszcza solankowe. Realizowane były w miejscu zamieszkania i skierowane do dzieci nie mogących wyjechać z miasta. Tak jak w przypadku kolonii wypoczynkowych i półkolonii skierowane były przede wszystkim do dzieci zamieszkałych w miastach, zwłaszcza dużych. Kolonie lecznicze były najkosztowniejszą formą wypoczynku. Obliczano, że gdy przeciętny koszt wypoczynku na kolonii letniej wynosił 2,04 zł, na półkolonii 0,77 zł, to na kolonii leczniczej 3,74 zł. W latach 1922-1937 organizowano od 31 (1923) do nawet 128 (1929) placówek kolonii leczniczych (łącznie 965), przebywało w nich łącznie 146 009 dzieci. Kolonie lecznicze podobnie jak letnie i półkolonie realizowane były w oparciu o wytyczne w zakresie programu wychowawczego, opiekuńczego, leczniczego, podziału na grupy wiekowe, standardy żywienia, higieniczne i bytowe. Określone standardy musiała również spełniać kadra wychowawcza.

Źródła: 50 lat działalności Towarzystwa Kolonii Letnich dla Dzieci imienia D-ra Stanisława Markiewicza 1882 - 1932: Sprawozdanie rachunkowe za rok jubileuszowy 1931/1932, Warszawa 1932; Higjena szkolna: podręcznik dla kierowników szkół, nauczycieli i lekarzy szkolnych, red. S Kopczyński, Warszawa 1933; Kolonie i półkolonie dla dzieci i młodzieży, Warszawa 1938; E. Kula, Wprowadzenie do badań nad dziejami kolonii dziecięcych na kielecczyźnie w latach 1918-1939, „Kieleckie Studia Pedagogiczne” 1994, nr 9; S. B. Sobieraj, Działalność́ Ministerstwa Opieki Społecznej na rzecz dzieci i młodzieży w okresie II Rzeczypospolitej, Kielce 2019 (praca doktorska).