Katedra Pedagogiki Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Katedra Pedagogiki Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim – pierwsza w Polsce, założona w 1945 na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Łódzkiego z inicjatywy prof. Heleny Radlińskiej. Kontynuowała założenia pedagogiczne Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. Do zadań nowego ośrodka należało zespolenie środowiska pedagogów społecznych rozproszonych w czasie II wojny światowej, wprowadzenie do programu uczelni studiów z zakresu pedagogiki społecznej i prowadzenie badań naukowych. Pod kierunkiem Heleny Radlińskiej w Katedrze prowadzono badania z zakresu pedagogiki społecznej. We współpracy z Polskim Instytutem Służb Specjalnych pod redakcją Anny Chmielewskiej wydawano kwartalnik „Służba Społeczna” (od 1946). Zorganizowany w 1947 pierwszy zjazd słuchaczy Katedry Pedagogiki Społecznej UŁ oraz Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej miał służyć integracji społeczności pedagogów. Prace badawcze zostały przerwane w związku z prowadzoną przez ówczesne władze polityką narzucającą podejście zgodne z ideologią socjalistyczną i odsunięciem m.in. założycielki łódzkiej katedry od działalności uniwersyteckiej (1950). Funkcję kierownika katedry powierzono Janowi Szczepańskiemu. Na podstawie polityczno-administracyjnych decyzji Katedra Pedagogiki Społecznej została zlikwidowana (1952). W latach 1958-1961 ją reaktywowano podejmując działania zmierzające do wznowienia badań nad pedagogiką społeczną. Prace w łódzkim ośrodku w tym zakresie kontynuowali m.in.: Aleksander Kamiński, Irena Lepalczyk, Ewa Marynowicz-Hetka. Skupiono się na zagadnieniach patologii, teorii związków młodzieży, problematyce funkcjonowania rodziny i diagnozy pedagogicznej. Badania prowadzono także na zlecenie instytucji społecznych.

Źródła: M. Cichosz, Pedagogika społeczna w Polsce w latach 1945-2005, Toruń 2006; A. Kamiński, O pracach badawczych Katedry Pedagogiki Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” 1969, nr 9; E. Marynowicz-Hetka, E. Cyrańska, Uniwersytet Łódzki [w:] Funkcjonowanie i kierunki rozwoju pedagogiki społecznej w Polsce, red. E. Trempała, M. Cichosz, Olecko 2000; E. Marynowicz-Hetka, W. Theiss, Profesor Helena Radlińska. W sto dwudziesto piątą rocznicę urodzin i pięćdziesiątą rocznicę śmierci, Łódź 2004; J. Piekarski, U podstaw pedagogiki społecznej. Zagadnienia teoretyczno-metodologiczne, Łódź 2008; W. Puś, Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego 1945-2015, Łódź 2015; M. Winiarski, W kręgu pedagogiki społecznej. Studia – szkice – refleksje, Łódź 2017; R. Wroczyński, Katedra Pedagogiki Społecznej – 1957-1963, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1964, nr 2/32.