Joteyko Józefa

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Joteyko Józefa – ur. 29.01.1866 w Poczujkach, zm. 24.04.1928 w Warszawie; pedagog, psycholog, fizjolog. Absolwentka Uniwersytetu w Genewie, ponadto studiowała medycynę w Brukseli i w Paryżu. W 1896 została doktorem nauk medycznych. Do 1898 praktykowała w stolicy Francji. Pionierka i promotorka pedologii, dziedziny nauki, której celem jest poznanie funkcjonowania dziecka pod względem fizycznym, psychicznym i socjologicznym oraz wykorzystanie tej wiedzy do lepszego wychowania. Pracownik laboratorium psychofizjologicznego laboratorium Uniwersytetu Brukselskiego (1902), od 1903 kierowniczka prac psychologicznych, wykładowca kursu psychologii eksperymentalnej, asystentka w Instytucie Fizjologicznym Solvay’a. Założycielka pisma naukowego „Reuve Psychologique” (1908), organizatorka I Międzynarodowego Kongresu Pedologicznego w Brukseli (1911) i dyrektorka Fakultetu Pedologiczneo. W 1916 powołana do kolegium profesorskiego na katedrę Collège de France. Od 1918 wykładała w Lyonie „Badania eksperymentalne nad inteligencyą”. Założycielka Polskiej Ligi Nauczania w 1918. Celem było gromadzenie materiałów w dziedzinie organizacji szkolnej, metod nauczania oraz wychowania, które były oparte głównie na badaniach współczesnej psychologii i pedagogiki. Publikowała na łamach „Roczników Polskiej Ligii Nauczania”. Autorka broszury Odbudowa Szkoły Polskiej, z której dochód przeznaczony został na rzecz polskich jeńców we Francji. W 1919 wróciła do Warszawy. Kierownik katedry pedagogicznej Państwowego Instytutu Pedagogicznego. W 1926 uzyskała habilitację jako docentka psychologii na wydziale medycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Do 1927 wykładowca Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej, który kształcił nauczycieli szkół dzieci głuchych, ociemniałych oraz upośledzonych umysłowo.

Źródła: C. Domański, Historia psychologii w Europie Środkowej. Badacze, inspiracje i koncepcje, Warszawa 2018; C. Domański, Józefa Franciszka Joteyko - psycholog, fizjolog, organizatorka Fakultetu Pedologicznego w Brukseli, https://iderepublica.pl/znani-nieznani/indeks/jozefa-franciszka-joteyko/ (dostęp 14.03.2023); S. Konarski, Joteykówna Józefa Franciszkla, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 11, red., Kraków 1964; N. Dudnyk, I. Krasińska, Poglądy pedagogiczne Józefy Joteyko (1866-1928), „Nauczyciel i Szkoła”2017, nr 61; O. Lipkowski, Józefa Joteyko – życie i działalność, Warszawa 1968; S. Sedlaczek, Józefa Joteyko, Warszawa 1928.