Jachowicz Stanisław

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Jachowicz Stanisław – ur. 17.04.1796 w Dzikowie, zm. 24.12.1857 w Warszawie; działacz społeczny, poeta, bajkopisarz. Student Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego. Współzałożyciel Towarzystwa Ćwiczącej się Młodzieży w Literaturze Ojczystej, które miało charakter tajny. Twórca i prezes Towarzystwa Studenckiego Koła Literacko-Naukowego. W 1818 opublikował pierwsze bajki w „Pamiętniku Lwowskim” i przeprowadził się do Warszawy. Kancelista Prokuratorii Generalnej Królestwa Polskiego i członek Związku Wolnych Polaków. Ze względu na działalność w tajnych organizacjach objął go zakaz sprawowania urzędów państwowych. Zaangażowany w rozwój polskiej pedagogiki, pracował jako nauczyciel w domach prywatnych oraz w pensjach żeńskich. W 1824 wydał pierwszą publikację z serii „Bajki i powieści”. Książki pisane przez Jachowicza stanowiły dla rodziców pomoc w nauczaniu domowym, wśród nich znajdowały się także utwory o charakterze moralizatorskim dla młodych panien, robotników a także rzemieślników. Od 1829 redaktor „Tygodnika dla Dzieci”. Twórca pierwszego w Europie codziennego pisma poświęconego najmłodszym „Dziennik dla Dzieci”, który organizował konkursy literackie i charytatywne, a także publikował listy czytelników i ich amatorską działalność piśmienniczą. Prekursor utworzenia programu opieki nad dziećmi na ziemiach polskich. W czasie powstania listopadowego działał w ramach Towarzystwa Patriotycznego na rzecz zajmowania się dziećmi powstańców. Dyrektor Instytutu dla Moralnie Zaniedbanych Dzieci (1830). W 1832 przystąpił do Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Zaangażował się w organizację i finansowanie domów dla sierot. Twórca sierocińca dla dzieci, które straciły rodziców w powstaniu listopadowym(1842).

Źródła: S. Jachowicz, Bajki i powieści Stanisława Jachowicza, Płock 1824; S. Jachowicz, Ćwiczenia pobożne dla dzieci rozwijające myśl, Warszawa 1857; S. Jachowicz, Podarek dziatkom polskim, Warszawa 1862; I. Kaniowska –Lewańska, Stanisław Jachowicz. Życie, twórczość i działalność, Warszawa 1986; K. Kuliczkowska, Jachowicz Stanisław Franciszek Wincenty [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 10, Wrocław 1962-1964; Stanisław Jachowicz, „Tygodnik Ilustrowany” 1860, nr 22; J. Świeboda, Księga jubileuszowa liceum Konarskiego w Rzeszowie 1658-2008, Rzeszów 2008; Wieniec, pismo zbiorowe. Ofiarowane Stanisławowi Jachowiczowi przez pierwszych kraju autorów oraz licznych innych jego przyjaciół i wielbicieli, t. 3, Warszawa 1858.