Indywidualni opiekunowie Towarzystwa Przyjaciół Dzieci

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Indywidualni opiekunowie Towarzystwa Przyjaciół Dzieci – powołani w 1967 z inicjatywy Z. Dembińskiej, prezeski Okręgu Stołecznego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, która podjęła decyzję o rozwoju pogłębionej i wielostronnej pomocy rodzinom niewydolnym pod względem opiekuńczym i wychowawczym prowadzonej przez opiekuna indywidualnego. Zostawał nim doświadczony w pracy społecznej z dziećmi i ich rodzicami działacz, który musiał wykazać się takimi cechami jak wrażliwość na potrzeby i krzywdy dzieci, życzliwość dla ludzi. Zadaniem opiekunów była pomoc interwencyjna i materialna, edukacja środowiskowa, dopilnowaniu stanu zdrowia. W 1984 w Polsce działało 17 603 opiekunów, którzy otaczali opieką 155 600 dzieci w 62 500 rodzinach.  Wśród opiekunów można wyróżnić Janinę Bartczak, Wiesławę Burksą, Józefa Gutowskiego, Marię Kaczmarską i innych. W latach 80. XX w. Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej i Zarząd Główny Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, zakwalifikowały opiekunów TPD do grupy specjalistycznych opiekunów społecznych. Działalność opiekunów indywidualnych przyczyniła się do powstania „Programu skoordynowania pomocy społecznej do roku 1990”. W 2000 Zarząd Główny TPD, którego zadaniem statutowym jest rzecznictwo praw dziecka, rozpoczął prace nad reaktywowaniem rzecznictwa praw dzieci, którego tradycja wywodziła się z pracy opiekuna indywidualnego. Działania TPD w dziedzinie ochrony praw dziecka znalazły potwierdzenie w porozumieniu zawartym w 2004 z Rzecznikiem Praw Dziecka RP. Rzecznicy praw dziecka TPD działają według stworzonego programu „Rzecznik praw dziecka TPD” tworząc społeczną sieć rzecznictwa praw dziecka w Polsce. Rzecznicy zajmują się wsparciem dzieci i rodzin, podejmują działania zmierzające do ochrony dziecka przed przemocą, demoralizacją i zaniedbaniem. Rzecznicy są osobami o nieposzlakowanej opinii zawodowej, wykazują się biegłą znajomością praw dziecka, doświadczeniem zawodowym w pracy z najmłodszymi a przede wszystkim wrodzoną troską o dobro dzieci i wrażliwością na ich krzywdę.

Źródła: J. Blicharz, L. Zacharko, Ochrona praw dziecka w działalności Rzecznika Praw Dziecka, Wrocław 2021; M. Pawlak, Informacja o działalności Rzecznika Praw Dziecka za 2019 rok wraz z uwagami o stanie przestrzegania praw dziecka, s. 30–31, https://brpd.gov.pl/wp-content/+uploads/2020/05/Informacja-o-dzia%C5%82alno%C5%9B%C4%87i-RPD-za-rok-2019.+pdf [dostęp:25.03.2023]. S. L. Stadniczeńko, Ochrona dziecka przed przemocą̨, okrucieństwem, wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbywaniem oraz innym złym traktowaniem, [w:] Prawa dziecka po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Materiały z konferencji Rzecznika Praw Dziecka, Warszawa 16 czerwca 2004 r., red. M. Potapowicz, M. Krauzowicz, P. Przybylski, Warszawa 2004; B. Tracewski, Przyjaciele Dzieci. 75 lat społecznej służby Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, Warszawa 1997.