Harcerska Akcja Letnia

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Harcerska Akcja Letnia – wyjazdy wakacyjne (obozy pod namiotami, kolonie, półkolonie) organizowane przez Związek Harcerstwa Polskiego po II wojnie światowej. Treści programowe opierały się na uchwałach zjazdów Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, krajowych konferencji partyjnych, zjazdów ZHP. W 1946 Akcja miała 2 kierunki: Centralna Akcja Szkoleniowa w formie zlotu drużyn szkoleniowym na terenie mazurskim (200 instruktorów, 1500 harcerek zorganizowanych w 50-osobowych obozach) z Ośrodkiem Pracy Dziecięcej dla miejscowych dzieci oraz obozy krajoznawczo-turystyczne w ramach Komend Chorągwi. Zorganizowano 1600 obozów 30-dniowych dla 70 tys. osób. Oprócz realizacji wytycznych szkoleniowych ich zadaniami były: działania z zakresu repolonizacji przez likwidację śladów tzw. „niemczyzny”, opieka nad polskimi zabytkami, praca kulturalna, oświatowa, pomoc w akcji żniwnej. Akcja letnia uzyskała poparcie Ministerstwa Oświaty i Ministerstwa Informacji i Propagandy. Fundusze pochodziły z opłat uczestników, funduszów drużyn, subsydiów państwowych i samorządowych, zbiórki ulicznej. Planowaniem akcji, warunkami zakwaterowania zajmowały się Wydziały Obozów i Turystyki przy Głównych Kwaterach. Obozy znajdowały się pod opieką miejscowych władz samorządowych i Komend Chorągwi i Głównych Kwater. W akcję letnią ZHP objął „opieką polityczną” Główny Zarząd Polityczno-Wychowawczy Wojska Polskiego. Akcja letnia w 1948 realizowała uzgodnione z władzą zadania, do których należały takie projekty jak „Las i rola”, „Odbudowa”, „Kultura i oświata” oraz „Dziecko i zdrowie”. W akcji wzięło udział około 30% członków ZHP. Akcje były organizowane przez hufce przez cały okres PRL oraz po 1989. Od 1960 Akcja składała się z Harcerskiej Akcji Obozowej i kampanii „Harcerskie Lato”. Programy Akcji były powiązane z działaniami propagandowymi, oświatą sanitarną, pomocy w rozwiązywaniu miejscowych problemów i potrzeb, często łączono je z rocznicami i obchodami, np. Tysiąclecia Państwa Polskiego.

Źródła: Akcja letnia Związku Harcerstwa Polskiego, „Dziennik Zachodni” 1946, nr 150; Akcja letnia harcerstwa śląskiego, „Trybuna Robotnicza” 1946, nr 203; K. Łysak, Likwidacja ZHP w czasach stalinowskich, https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/edukacja/przystanek-historia/98904,Likwidacja-ZHP-w-czasach-stalinowskich.html; J. Tazbirowa, Harcerstwo w PRL, https://www.zhpharcerki.org/organizacja_harcerek/egazetka_4/gazetka_4_migawki/harcerstwo%20w%20PRL.hTm (dostęp:15.03.2023), Z. Zakrzewska, Rozkaz specjalny o organizacji Harcerskiej Akcji Letniej 1960, „Wiadomości Urzędowe Związku Harcerstwa Polskiego 1960, nr 2-3.