Goltz Adam

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Goltz Adam – ur. 12.10.1817 w Sieniawie, zm. 21.06.1888 w Warszawie; działacz społeczny i gospodarczy, publicysta, polityk. Uczył się w szkole wojewódzkiej praktyczno-pedagogicznej w Warszawie. Studiował filozofię w Berlinie oraz uczęszczał na zajęcia na uniwersytecie w Greiswaldzie. W 1839 przebywał w Paryżu. Członek spółki założycieli „Roczników Gospodarstwa Krajowego”, publikował dla „Biblioteki Warszawskiej”, „Kroniki Rodzinnej”, „Słowa”, „Niwy”. Współautor Encyklopedii Powszechnej i Encyklopedii Rolniczej. Jeden z założycieli Towarzystwa Rolniczego (1857). Radca Komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego guberni lubelskiej, członek Rady Wychowania Publicznego przy Komisji Oświecenia. Działał w Towarzystwie Popierania Przemysłu i Handlu, Komitecie Towarzystwa Osad Rolnych i w Towarzystwie Dobroczynności. Aktywny działacz i współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1880). Organizacja uformowana została na wzór podobnych zawiązywanych na terenie Francji. Celem było zwrócenie uwagi społeczeństwa na problem wzrostu śmiertelności dzieci, liczby podrzutków oraz przypadków dzieciobójstwa, bezdomności, przestępczości i włóczęgostwa wśród najmłodszych. Efektem pracy i badań Towarzystwa miało być opracowanie skutecznych metod opieki nad dzieckiem. Współautor pracy Niedole dziecięce, w której przedstawił problem wychowania dzieci przez samotne matki i przedstawił program profilaktyki społecznej i pomocy rodzinie jako głównego środowiska wychowawczego. Uważał, iż podstawę działalności opiekuńczej powinna stanowić pomoc matce i dziecku w kluczowych okresach jego rozwoju. Poruszał także kwestię zdrowego żywienia i zajęć fizycznych. Opowiadał się za zaprzestaniem wyzysku dzieci. Aktywnie działał na rzecz polepszenia warunków życia sierot i samotnych matek wspierając powstawanie ochron dla dzieci.

Źródła: I. Adamek, Przygotowanie dzieci do szkoły w warunkach rozwijającego się wychowania przedszkolnego na ziemiach polskich (druga połowa XIX wieku – 1918 rok), Kraków 1999; M. Balcerek, Zarys koncepcji pedagogicznych Towarzystwa Przyjaciół Dzieci i ich rozwój w Polsce Ludowej, „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1976, nr 71; A. Goltz, Ochronki wiejskie, Warszawa 1860; T. Kizwalter, „Nowatorstwo i rutyny”: Społeczeństwo Królestwa Polskiego wobec procesów modernizacji (1840-1863), Warszawa 1991; K. Lepszy, Goltz Adam [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, Wrocław 1959-1960; Niedole dziecięce, Warszawa 1882; Dwory i pałace pogranicza: Puczyce, http://dworypogranicza.pl/index.php/dwory/314-puczyce, (dostęp: 17.05.2023).