Gminny ośrodek pomocy społecznej

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Gminny ośrodek pomocy społecznej – rodzaj ośrodka pomocy społecznej w Polsce oparty o przepisy ustawy o pomocy społecznej z 2004. Właściwy dla gminy wiejskiej (występują też miejskie ośrodki pomocy społecznej oraz gminno-miejskie ośrodki pomocy społecznej). Instytucje te posiadają status gminnych jednostek organizacyjnych, nie są organami gminy. Ośrodki te powstawały w Polsce od 1990, początkowo tworzone były przez rady narodowe, a po uchwaleniu ustawy o pomocy społecznej (1990) jako podstawowy element instytucjonalny systemu pomocy społecznej. Ośrodki realizują zadania z zakresu pomocy osobom i rodzinom (w tym dzieciom) znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej oraz integracji społecznej. Celem jest umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych. Dysponują różnorodnym zbiorem narzędzi, do których zalicza się: pracę socjalną, zasiłki, pomoc i doradztwo. Wykonywać mogą również zadania zlecone innych organów administracji rządowej i samorządowej. GOPS realizuje zadania związane ze wsparciem rodziny charakteryzującej się deficytami w ich funkcjonowaniu. W ustawie wymieniono szereg zjawisk i problemów, których wystąpienie wpływa na powstawanie zjawisk dysfunkcjonalnych i stanowią podstawę do udzielenia pomocy (art. 7). Pomoc społeczna jest zobligowana do podjęcia działań w przypadku gdy istnieje przypuszczenie, że zostały zagrożone podstawowe warunki egzystencji osoby lub rodziny (w tym dzieci). Udzielenie pomocy czy to na wniosek beneficjenta czy z urzędu poprzedzane jest wywiadem środowiskowym sprawdzającym stan funkcjonowania i życia rodziny. GOPS realizuje zadania związane ze wspieraniem rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych (ustawa z 09.06.2011 o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). Stwierdzenie faktu występowania problemów z opieką i wychowaniem małoletnich dzieci stanowi podstawę do uruchomienia instytucji asystenta rodziny. Jego zadaniem jest praca z rodziną w celu przezwyciężenia powstałych trudności.

Źródła: M. Brenk, K. Chaczko, R. Pląsek, 100 lat systemu pomocy społecznej, „Biuletyn Historii Wychowania” 2018, nr 39; S. Kawula, Pedagogika społeczna dzisiaj i jutro, Toruń 2012; A. Kokoszkiewicz, Opieka społeczna jako zadanie państwa. Studium teoretycznoprawne, Lublin 2015; Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, wraz ze zbiorem przypisów wykonawczych, Kutno 2005; E. Matysik, Ośrodek Pomocy Społecznej jako instytucja wspierająca funkcjonowanie rodziny, „Pedagogika Rodziny” 2013, nr 3/4; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. 2004, nr 64, poz. 593; Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Dz. U. 2011, nr 149, poz. 887.