Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – wyodrębniony fundusz działający na rzecz osób uczestniczących w systemie ubezpieczeń społecznych. Powołany został na mocy ustawy z 25.11.1986. Nie posiadał osobowości prawnej. Opierał się na składkach opłacanych przez zakłady pracy, objął całość środków pochodzących ze składek i obciążony został świadczeniami na rzecz pracowników oraz członków ich rodzin. Dysponował nim Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zreformowany został ustawą z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych. Stał się państwowym funduszem celowym, w którym gromadzone są składki celem wypłaty poszczególnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Dzieli się na kilka, nie mających odrębności prawnej, funduszy: emertytalny, rentowy, wypadkowy, chorobowy oraz rezerwowy. Dla rodziny, zwłaszcza dzieci ubezpieczonego, znaczenie mają przede wszystkim fundusze zgromadzone w FUS w ramach ubezpieczenia rentowego, chorobowego i wypadkowego. Z pierwszego wypłacane są świadczenia związane z ryzykiem niezdolności do pracy, śmierci i śmierci żywiciela przysługujące nie tylko ubezpieczonemu ale również jego rodzinie takie jak renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowe, rodzinne i zasiłek pogrzebowy. Z ubezpieczenia chorobowego finansowane są świadczenia dla ubezpieczonego i jego rodziny w przypadku choroby lub macierzyństwa: zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, macierzyński, opiekuńczy. Wynikają one z ryzyk ubezpieczeniowych: czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby lub macierzyństwa, odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, zmniejszenia sprawności do pracy, konieczności opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Świadczenia z ub. wypadkowego obejmują świadczenia związane z wypadkiem lub chorobą zawodową jak również odszkodowania ze względu na doznany uszczerbek na zdrowiu lub też świadczenia związane ze śmiercią żywiciela. Liczna ubezpieczonych po reformie w wieku do 19 lat w 1999 wyniosła 10923,3 tys., w 2002 – 10035,4 tys., w 2012 14604 tys., w 2022 16273 tys.

Źródła: I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2014; Portal statystyczny SUZ, https://psz.zus.pl/kategorie/ubezpieczeni/ubezpieczenia-emerytalne-i-rentowe [dostęp 04.12.2023]; Rocznik statystyczny ubezpieczeń społecznych. System pozarolniczy 1999-2002, Warszawa 2004; P. Sidorowicz, Konstrukcja, charakter prawny i rodzaje składek na ubezpieczenie społeczne, „Progress. Journal of Young Researchers” 2018, nr 3; Ubezpieczenia społeczne w procesie zmian: 80 lat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, red. W. Frieske, E. Przychodaj, Warszawa 2014; Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. 1998, nr 137, poz. 887; Ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, Dz. U. 1986, nr 42, poz. 202.