Fundusz Alimentacyjny

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Fundusz Alimentacyjny – powołany ustawą z 18.07.1974 jako element polityki socjalnej państwa. Miał być wsparciem finansowym i zwiększać skuteczność egzekucji świadczeń od dłużnika alimentacyjnego. Podstawą do wypłaty było orzeczenie sądu, nieprzekroczenie progu dochodowego oraz bezskuteczność egzekucji alimentów. Spełniał zasadę pomocniczości (pokrywanie niezbędnych potrzeb). Świadczenia mogli uzyskiwać rodzice uprawnieni do alimentacji. W 1975 świadczenia pobierało 30 tys. osób, w 1983 ok. 60 tys. osób. W 1989 o alimenty mogły ubiegać się osoby, których dochód nie przekroczył na osobę w rodzinie 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Zlikwidowany w 2004, miał zostać zastąpiony zaliczką alimentacyjną. Przywrócony ustawą z 7.09.2007, która utrzymywała przesłanki: uprawnienia do alimentów, bezskuteczność egzekucji, kryterium kwotowe. Realizację zadań powierzono gminom. Wprowadzono nowe instrumenty do ściągania zadłużenia, m.in.: wywiad alimentacyjny, odebranie oświadczenia majątkowego, zobowiązanie do poszukiwania pracy, wniosek o ściganie karne, zatrzymanie prawa jazdy. Wnioskować o świadczenie z funduszu mogła osoba uprawniona (pełnoletnie dziecko), jej przedstawiciel ustawowy (rodzic w przypadku małoletniego dziecka), opiekun prawny. Maksymalna wartość świadczenia ustalono na poziomie nie wyższym niż 500 zł. Świadczeniobiorcami były dzieci otrzymujące alimenty od rodziców. W 2008 świadczenia pobierało 288 tys. osób, w 2009 – 310 tys., w 2017 – 283,4 tys. W 2021 wypłacono 2,5 mln świadczeń na kwotę 1 mld zł, średnio miesięcznie płacono 207 tys. świadczeń, a przeciętna ich wysokość wynosiła 415 zł. Do 2019 kryterium dochodowe wynosiło 725 zł, od 2020 – 900 zł. Do świadczeń zostały uprawnione dzieci do 18 roku życia, osoby uczące się w szkole lub szkole wyżej do ukończenia 25 roku życia, bezterminowo osoby z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Źródła: M. Andrzejewski, Prawna ochrona rodziny, Warszawa 1999; A. Reetz, Fundusz alimentacyjny. Omówienie, wzory, komentarz, Wrocław 2011; K. Kaczorowski, Fundusz alimentacyjny jako element zrównoważonego rozwoju [w:] Zrównoważony rozwój wektorem na drodze do doskonalenia warsztatu naukowca, red. A. Kuzior, H. A. Kretek, Gliwice 2020; M. Ługiewicz, Fundusz Alimentacyjny. Procedura postępowania. Wzory dokumentów. Praktyczny komentarz, Gdańsk 2017; Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Informacja o realizacji ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w 2008 r., Warszawa 2009; T. Smyczyński, Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka a polityka socjalna państwa, Wrocław 1978; Ustawa z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. Dz. U. 1974, nr 27 poz. 157; Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Dz. U. 2007, nr 192, poz. 1378.