Dzierzbicki Stanisław

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Dzierzbicki Stanisław – ur. 18.04.1854 w Jaranowie, zm. 10.09.1919 w Krzywonosi; działacz społeczny, inżynier, ekonomista. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Uczęszczał na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Warszawskiego, po roku zrezygnował z nauki. W 1874 ukończył Szkołę  Dróg i Mostów w Gandawie. Uzyskał stopień inżyniera cywilnego, następnie wyjechał do Anglii w celu poszerzenia zakresu wiedzy technicznej oraz podjęcia studiów ekonomicznych. W tym samym roku wrócił do Polski, przeprowadził się na wieś w majątku Święte, później do wsi Krzywonoś. Od 1883 sędzia gminny w Nieszawie. W 1884 został delegatem Warszawskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Radca Dyrekcji Szczegółowej od 1892. Radca komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w latach 1896-1918. Członek Komitetu Dyskontowego Warszawskiego Kantoru Banku Państwa, wybrany w 1895. Od 1896 piastował także funkcję wiceprezesa Sekcji Rolnej Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. W 1900 został wiceprezesem Towarzystwa Rolniczego Guberni Warszawskiej. Inicjator powstania towarzystwa ubezpieczeń „Ceres” (1902) i „Snop” (1903). W 1906 wybrany na członka rady nadzorczej Polskiej Macierzy Szkolnej, której głównym celem w pierwszych latach XX w. była pomoc ubogim uczniom, organizowanie kursów i odczytów, szerzenie czytelnictwa. W 1907 została zakazana przez rosyjskiego zaborcę, lecz wciąż działała w trybie tajnym jako Uniwersytet Ludowy organizowany przez właścicieli majątków ziemiańskich. Dzierzbicki pełnił także funkcję wiceprezesa Centralnego Towarzystwa Rolniczego oraz członka Towarzystwa Popierania Pracy Społecznej. W 1915 należał do Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny na Królestwo Polskie. W grudniu 1915 został prezesem Rady Nadzorczej Rady Głównej Opiekuńczej, stanowiącej największą polską organizację pomocową w okresie I wojny światowej, która znaczącą cześć oferowanego wsparcia kierowała na rzecz dzieci i młodzieży. Z działalności w Radzie Głównej Opiekuńczej zrezygnował w grudniu 1916, gdy wszedł do Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, w 1918 członek Rady Stanu, w 1918 minister rolnictwa i dóbr koronnych w rządzie Rady Regencyjnej. Publicysta „Ekonomisty”, współpracował m. in. ze Stanisławem Chechłowskim i Władysławem Grabskim.

Źródła: S. Dzierzbicki, Pamiętnik z lat wojny 1915-1918, red. J. Pajewski, Warszawa 1983; S. Dziewulski, Dzierzbicki Stanisław [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VI, Kraków 1948; M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921, Kielce 2017; A. Wieniawski, Dzierzbicki Stanisław [w:] Encyklopedja nauk politycznych zagadnienia społeczne, polityczne i gospodarcze), T. 1., red. W. Grabski, Warszawa 1936.