Dziecińce sezonowe

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Dziecińce sezonowe – forma opieki leniej funkcjonująca w okresie międzywojennym oparta na punktach tymczasowej opieki realizujące głównie zadanie opieki nad dziećmi (w wieku 2-7 lat) w czasie wzmożenia prac polowych na wsi zwane też ochronkami sezonowymi. Dziecińce sezonowe związane są z ruchem powstawania ochronek dla dzieci w XIX w. Powstanie koncepcji dziecińca sezonowego wiąże się z Marią Kretkowską, która analizując strukturę ochronek (dzieliła je na trzy kategorie) postulowała tworzenie takich placówek jako łatwiejszych do zorganizowania i tańszych: „kto nie może otworzyć ochrony pierwszego lub drugiego typu, uczyni wielkie dobrodziejstwo, jeśli zwłaszcza w czasie robót w polu, przeznaczy odpowiednią izbą, zgodzi kobietę sumienną i rozgarniętą, która zgromadzać będzie dookoła siebie i otoczy troskliwą opieką dziatwę w samopas pozostawioną”. Pierwsze tego typu placówki powstały w 1930. Prowadzone były w szerszym zakresie przez dwie organizacje: Koła Gospodyń Wiejskich (w 1937 istniało blisko 2,4 tys. kół) i Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet. Akcja rozwijała się żywo: w 1935 działało 656 placówek (31 441 dzieci), w 1936 785 i 30 439 dzieci, w 1937 1 326 i 47 988 dzieci. W 1938 istniało 2 109 dziecińców dla 75 707 dzieci, z tego Koła Gospodyń Wiejskich prowadziły 1443, Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet 651, pozostałe 15 prowadziły inne organizacje kobiece (dane nie obejmowały województw pomorskiego i śląskiego). Dziecińce sezonowe wiejskie utrzymywane były częściowo z funduszy państwowych, a w części z środków własnych prowadzących je organizacji oraz opłat rodziców. Samorząd najczęściej dostarczał lokal. Znajdowały się pod opieką lekarzy powiatowych, choć kwestia zapewnienia stałej opieki lekarskiej była dość trudna i nie wszędzie udawało się dotrzymać w pełni tego obowiązku. Diagnozowano również inne niedostatki placówek: kwalifikacje personelu, niewystarczający nadzór ze strony wojewodów i starostów oraz pojawiająca się konkurencja między różnymi organizacjami prowadzącymi tę działalność.

Źródła: M. Balcerek, Rozwój opieki nad dzieckiem w Polsce w latach 1918-1939, Warszawa 1978; W. Bobrowska-Nowak, Historia wychowania przedszkolnego, Warszawa 1978; Dziecko wsi polskiej: próba charakterystyki, red.: M. Librachowa, Warszawa 1934; M. Kretkowska, O ochronach wiejskich, Warszawa 1909; B. Nakoniecznikow-Klukowski, Przegląd najbardziej aktualnych zagadnień z zakresu polityki opiekuńczej, „Praca i Opieka Społeczna” 1938, nr 1; J. Rasiówna, Opieka nad zdrowiem dziecka w Polsce w chwili obecnej, „Praca i Opieka Społeczna” 1938, nr 3; M. Wróbel, Wychowanie przedszkolne w Polsce w latach 1918–1939, Wrocław – Warszawa – Kraków 1967.