Duński Czerwony Krzyż

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Duński Czerwony Krzyż – duńska organizacja społeczna, korzystająca z rządowego finansowania, działająca na terenie Polski w pierwszych latach po II wojnie światowej (1946-1949), będąca członkiem Rady Zagranicznych Towarzystw Charytatywnych w Polsce i angażująca się przede wszystkim w kwestie ochrony zdrowia dzieci i dorosłych. Początkowo aktywność Duńskiego Czerwonego Krzyża koncentrowała się na Pomorzu Gdańskim i stanowiła medyczne uzupełnienie działań w zakresie pomocy dla dzieci prowadzonych przez inną duńską organizację Save the Children Denmark. W latach 1946-1948 Misja Duńskiego Czerwonego Krzyża w Polsce kierowana była przez Johannesa Thyssena. W lutym 1946 organizacja podjęła dożywianie dzieci w Gdańsku – Wrzeszczu, w marcu Duński Czerwony Krzyż otworzył tam ośrodek lekarski z dwoma klinikami i dwoma lekarzami, w lipcu w Gdańsku – Orunii utworzono klinikę  chorób skórnych i wenerycznych. Na wniosek Johannesa Thyssena Misja Duńskiego Czerwonego Krzyża utworzyła także szpital w Makowie Mazowieckim, znajdującym się na tzw. terenach przyczółkowych, szczególnie zniszczonych w trakcie przejścia frontu w trakcie wyzwalania ich spod okupacji niemieckiej. Misja na szeroką skalę zaangażowała się w walkę z gruźlicą, zarówno na poziomie badań, jak i szczepień. W ramach rozpoczętej w kwietniu 1947 akcji do maja 1948 przebadano pod kątem tej choroby ponad 600 tys. osób, w większości dzieci, i zaszczepiono 173 tys. W kolejnych miesiącach akcję badań organizacja prowadziła wspólnie z UNICEF, Norweską Pomocą Europie oraz Szwedzkim Czerwonym Krzyżem. Jej efektem było przebadanie do maja 1949 ok. 3,7 mln osób, wśród których połowę stanowiły dzieci. Łącznie w Polsce Duński Czerwony Krzyż do grudnia 1949 przebadał 5 mln dzieci, a 1,7 mln spośród nich zaszczepił.

Źródła: P. Grata, Czas przełomu. Polska polityka społeczna w latach 1944-1950, Rzeszów 2018; D. Jarosz, Zapomniani przyjaciele: zagraniczna pomoc charytatywna w Polsce Ludowej (1945-1949) [w:] Społeczeństwo – państwo – modernizacja. Studia ofiarowane Januszowi Żarnowskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. W. Medrzecki, Warszawa 2002; A. Juźwik, Zagraniczna pomoc charytatywna dla dzieci i młodzieży w Polsce w latach 1945-1950, „Polska 1944/45-1989. Studia i Materiały” T. 11: 2011; Z kart historii – Duńczycy w Makowie, Z kart historii - Duńczycy w Makowie - makowonline.pl (dostęp: 15.07.2023).