Domy młodzieżowe (młodzieży)

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Domy młodzieżowe (młodzieży) – organizowana przez Centralny Komitet Opieki Społecznej po II wojnie światowej forma opieki całkowitej przeznaczona dla młodzieży migrującej, repatriantów zarówno z kierunku zachodniego jak i wschodniego oraz innej wymagającej wsparcia. Placówki nazywane były Domami Wychowawczo-Szkoleniowymi. Spełniały zadania opiekuńcze, wychowawcze, edukacyjne oraz realizujące proces usamodzielnienia się. Dążono do podniesienia poziomu aktywizacji zawodowej podopiecznych. Prowadzono w nich edukację szkolną w przyśpieszonym trybie oraz przygotowanie zawodowe. Przy placówkach zakładano warsztaty rzemieślnicze o różnym profilu oraz kształcące z zakresu rolnictwa, ogrodnictwa i prowadzenia prac domowych. Promowano idee spółdzielczości. Realizacja zadania natrafiała na liczne trudności. Brakowało środków finansowych (kuratoria odmawiały wsparcia finansowego szkoleń), surowców do prowadzenia warsztatów. Warsztaty prowadzone dla młodzieży (również dla dorosłych) generowały wpływy do budżety CKOS mimo że z zasady prowadzone były na potrzeby podopiecznych placówek opiekuńczych i wychowawczych CKOS. W placówkach prowadzono selekcję wychowanków, a część młodzieży, którą kwalifikowano jako wykazującą większe zdolności kierowano do szkół ogólnokształcących. W 1947 CKOS prowadził 5 placówek (168 podopiecznych). W kolejnym roku 6 placówek, w których znajdowało się 263 podopiecznych. Dwa zlokalizowane były na terenie działalności Wojewódzkiego Komitetu Opieki Społecznej w Lublinie, a 4 w Poznaniu. Do zakładania placówek wykorzystywano tzw. ośrodki rolne tworzone na bazie przejmowanych przez państwo gospodarstw wielkoobszarowych (najczęściej w pozostałości po rozparcelowanym majątku). Lokalizacja na wsi miała służyć również poprawie stanu zdrowotnego podopiecznych.

Źródła: Archiwum Akt Nowych, Centralny Komitet Opieki Społecznej, sygn. 198, Centralny Komitet Opieki Społecznej; AAN, CKOS, sygn. 199, Działalność opiekuńcza Centralnego Komitetu Opieki Społecznej; AAN, CKOS, sygn. 200, Sprawozdanie i zarys historyczny Centralnego Komitetu Opieki Społecznej; AAN, CKOS, sygn. 200; Zestawienie liczbowe opieki nad dzieckiem za rok 1948; P. Grata, Czas przełomu. Polska polityka społeczna w latach 1944-1950, Rzeszów 2018.