Dom dla Niemowląt

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Dom dla Niemowląt – pierwszy żłobek utworzony na ziemiach polskich. Działalność została zainaugurowana 24.12.1857. Siedziba mieściła się w Warszawie przy ul. Jerozolimskiej 1574. Dzieci zaczęto przyjmować od 3.01.1858. Placówka powstała z inicjatywy Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności w celu „postawienia ubogich matek w możności oddania się pracy, i zapewnienia należytej nad ich małoletnimi dziećmi opieki, w chwilach, w których zajęcia nie pozwalają im pozostać w domu”. Żłobek powstał z inicjatywy Hermancji Uruskiej, Hortensji Małachowskiej i Henrietty Rozen. Opiekunki postarały się o zorganizowanie zaopatrzenia zakładu. Ośrodkiem kierował Opiekun Domu, którym został Konstanty Józefowicz. Przełożoną Domu była Cezaria Falkowska. Przyjmowano zarówno dziewczynki, jak i chłopców z Warszawy wyznania chrześcijańskiego w wieku od 6 tyg. do 3 roku życia. Wymagane było dostarczenie do żłobka metryki urodzenia oraz świadectwo szczepienia na ospę, ponadto obowiązkiem było stawienie się u lekarza dyżurnego, który ostatecznie decydował o kwalifikacji dziecka do przyjęcia. Dzieci przebywały w żłobku latem w godz. 5:00-20:00, zimą 6:00-18:00. Zakazane było zostawianie podopiecznych na noc. W przypadku nieodebrania dziecka ze żłobka powiadamiane były odpowiednie służby, matka traciła wówczas możliwość ponownego oddania dziecka do żłobka. Żłobek zapewniał wyżywienie odpowiednio dostosowane do wieku dziecka. Wyposażony był w kuchnię, spiżarnię, wanienki do kąpieli, materace służące do przewijania oraz łóżeczka z pościelą. Posiadał także wyposażenie służące dzieciom w codziennym funkcjonowaniu np. smoczki oraz krążek do chodzenia. Istniała możliwość wychodzenia z dziećmi do ogrodu sąsiedniej kamienicy. Dieta składała się głównie z mleka (dla najmłodszych), rosołu, wodzianki i kaszy. Nie zatrudniano mamek. W chwili otwarcia liczba dzieci przyjmowanych w Domu dla Niemowląt nie mogła przekraczać 10. W 1858 liczba miejsc wzrosła do ok. 30. W 1867 takich domów w Warszawie było 3

Źródła: K. Sadowska, U źródeł polskiej wczesnodziecięcej edukacji – proces kształtowania się „żłobka” do 1989 (próba syntezy), „Res Historica” 2022: nr 53; „Kurjer Warszawski” 1857, nr 333; „Kurjer Warszawski” 1857, nr 340; S. Olgerbrand, Encyklopedja Powszechna, t. 26, Warszawa 1867; Źródła do pedagogiki opiekuńczej, t.1, red. I. Lepalczyk, Warszawa 1988.