Chrześcijańskie Towarzystwo Ochrony Kobiet

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Chrześcijańskie Towarzystwo Ochrony Kobiet – pierwsza organizacja pomocy kobietom o charakterze ochronno-zapobiegawczym obejmująca większość ziem polskich. Założona w 1901 przez Gustawa Przeździeckiego i Józefa Zawadzkiego, zalegalizowana w 1902, z siedzibą w Warszawie. Oddziały Towarzystwa obejmowały miejscowości: Częstochowa, Grodno, Huta Królewska, Lublin, Lwów, Kalisz, Katowice, Kielce, Kraków, Ostrowiec, Poznań, Radom, Wilno, Włocławek. Organizacja działała w oparciu o wydziały, w tym: opieki nad małoletnimi, pośrednictwa pracy, ochrony młodych podróżnych, przeciwdziałania handlowi ludźmi, ochrony w szpitalach, ochrony w słowie i druku, rehabilitacji prostytutek, tworzenia ognisk rodzinnych i sal zajęć. Sprawowano opiekę nad młodymi emigrantkami, zawiadamiano organy państwowe w sprawie objęcia kuratelą dzieci sieroce, udzielano pomocy rodzinom niezamożnym w zakresie znalezienia opieki nad dziećmi, umieszczenia w przytułku. Promowano postawy moralne, otwieranie i prowadzenie zakładów i schronisk pobytu czasowego. W 1912 Towarzystwo objęło opieką 66 dzieci, z których 34 umieszczono w zakładach poprawczych. W ramach działalności Towarzystwa rozwijano misje dworcowe oraz misje kolejowe. Na terenie Warszawy i okolic prowadzono m.in. bursy („Nasz Dom", bł. Andrzeja Boboli, im. Henryka Sienkiewicza), Zakład Świętej Anny, punkt dożywiania dla dzieci w Uwielinach, Biuro Pośrednictwa Pracy, schroniska („Przystań" w Henrykowie/Piasecznie, czasowe na Mazowieckiej II, Mokotowskiej 55), wieczorowe kursy kroju i szycia. Z inicjatywy Towarzystwa założono Seminarium dla Nauczycielek Ludowych oraz Narodowy Komitet do Walki z Handlem Kobietami i Dziećmi. Współpracowano z Międzynarodowym Towarzystwem Katolickim Ochrony Młodej Panny. Wśród aktywnych członkiń znajdowały się m.in. Zofia Ośniałowska, Stanisława Kołaczkowska, Teodora Męczkowska.

Źródła: J. Bełcikowski, Warszawa kobieca, Warszawa 1930; Z. D., Z dnia na dzień. Towarzystwo ochrony kobiet a chwila obecna, „Gazeta Polska” 1905, nr 131; K. Łozowska-Marcinkowska, Sprawy niewieście. Problematyka czasopism kobiecych Drugiej Rzeczypospolitej, Poznań 2010; E. Mazur, Dobroczynność w Warszawie XIX wieku, Warszawa 1999; S. Posner, Nad otchłanią. W sprawie handlu żywym towarem, Warszawa 1903; J. Sikorska-Kulesza, Zło tolerowane. Prostytucja w Królestwie Polskim w XIX wieku, Warszawa 2004; Ustawa Warszawskiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Ochrony Kobiet, Warszawa 1902; Sprawozdanie z Działalności Warszawskiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Ochrony Kobiet z roku 1911, Warszawa 1912; Sprawozdanie z Działalności Warszawskiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Ochrony Kobiet z roku 1912, Warszawa 1913.