Chmielewski Konrad

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Chmielewski Konrad – ur. 1838 w Wilnie, zm. 10.08.1889 w Nałęczowie; lekarz, działacz społeczny i niepodległościowy. Absolwent Instytutu Szlacheckiego w Wilnie. Studiował na wydziale lekarskim  Uniwersytetu w Moskwie. Dyplom uzyskał w 1860. Następnie odbył praktyki lekarskie w Kownie, gdzie przyłączył się do ruchu powstańczego. Członek organizacji Białych. Brał udział w powstaniu styczniowym, za co został aresztowany i osadzony w twierdzy dynaburskiej, następnie zesłany na Syberię do guberni tobolskiej. Osiadł w Wierchouralsku, następnie przeniesiony do Tobolska, później przebywał w Tomsku. Z zesłania powrócił w 1867. Do 1869 odbywał praktyki w Kowlu, następnie zamieszkał w Warszawie, gdzie rozpoczął praktykę lekarską. Razem z żoną Oktawią prowadził „Salon Literacki”, w którym przyjmowano miłośników sztuki, muzyki i literatury. Do Salonu przychodzili m. in.: Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus, Stanisław Witkiewicz, Adolf Dygasiński, Aleksander Świętochowski, Józef Chełmoński i Adam Chmielowski. Dnia 11.02.1878 razem z Fortunatem Nowickim i Wacławem Lasockim odnowił działalność zakładu leczniczego w Nałęczowie, który wcześniej funkcjonował w latach ok. 1800-1830. Siedzibą był pałac Małachowskich. Chmielewski został dyrektorem w pierwszym roku funkcjonowania Zakładu, następnie odbył zagraniczne studia z wodolecznictwa, badał funkcjonowanie uzdrowisk zagranicznych. W 1878 przeprowadzono remonty Zakładu, od 1880 przyjmowano kuracjuszy. K. Chmielewski po powrocie z badań był kierownikiem działu hydropatycznego, od 1886 do śmierci sprawował funkcję dyrektora placówki. Dzięki K. Chmielewskiemu Nałęczów został wyposażony w wiele nowych urządzeń pomocnych w odzyskiwaniu zdrowia. W 1880 rozpoczął budowę willi „Oktawia”. Było to miejsce gdzie odbywały się kursy dokształcające dla młodzieży, na parterze budynku zaś powstała ochronka dla dzieci prowadzona przez Oktawię Żeromską. Ponadto odbywały się tam wykłady Uniwersytetu Ludowego. Po 1899 willa częściowo pełniła funkcję pensjonatu.

Źródła: Dnia 10 b.m. zmarł w Nałęczowie…, „Kronika Lekarska”, z. 16, 1899 r.; Dr Konrad Chmielewski, „Przegląd Lekarski”, nr 33, 1899 r.; Historia uzdrowiska, https://cisowianka.pl/historia-uzdrowiska/ (dostęp 10.08.2023); Konrad Chmielewski, https://www.naleczow.com.pl/historia/ogolna/1140-konrad-chmielewski.html, (dostęp 10.08.2023); M. Mironowicz-Panek, Nałęczowski szlak literacki, (broszura informacyjna), Nałęczów 2021; N. Przesmycka, Nałęczów. Kształtowanie i rozwój uzdrowiska, Lublin 2019; Willa Oktawia, https://zabytek.pl/pl/obiekty/naleczow-willa-oktawia, (dostęp 10.08.2023); Nałęczów – historia powstania uzdrowiska, https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/naleczow-historia-powstania-uzdrowiska/,(dostęp 10.08.2023); I. Wyszkowska, T. Jędrysiak, Nałęczów – miasto-ogród, które leczy serca i dusze. Muzea wybitnych pisarzy Bolesława Prusa i Stefana Żeromskiego, http://turystykakulturowa.eu/wp/2021/06/naleczow-miasto-ogrod-ktore-leczy-serca-i-dusze-muzea-wybitnych-pisarzy-boleslawa-prusa-i-stefana-zeromskiego/, (dostęp 10.08.2023); Z dziejów dawnego i współczesnego Nałęczowa, red. Z, Kożuchowski, M. Rogalski, Warszawa 1925; L. Zembrzuski, Chmielewski Konrad [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. III, Kraków 1937.