Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci – organizacja opiekuńcza zorganizowana po zakończeniu II wojny światowej na rzecz opieki nad dzieckiem wiejskim i działająca w latach 1945-1949. Idea powstania tego typu organizacji pojawiła się w grudniu 1945 podczas Zjazdu Delegatów Związku Młodzieży Wiejskiej Wici. Zjazd powołał Komitet Organizacyjny Towarzystwa, którego pierwsze spotkanie odbyło się 18.12.1945. Zebranie założycielskie odbyło się 4.01.1946, prezesem został Teodor Kaczyński. Zgodnie ze statutem ChTPD miało na celu opiekę moralną i materialną nad dziećmi chłopskimi, organizowanie współpracy w zakresie wychowania i kształcenia między rodziną, opiekunami i wychowawcami, szukanie najlepszych form wychowania i nauczania dla środowiska chłopskiego oraz wychowanie młodego człowieka zgodnie z ideą zaspokajania potrzeb życiowych własną pracą. W latach 1946-1948 różnymi formami opieki Towarzystwo objęło łącznie 156 tys. dzieci. W działalności opiekuńczej zajmowało się dystrybucją pomocy zagranicznej, organizowało punkty opieki nad matką i dzieckiem (w 1949 działały 122 placówki z 79 lekarzami i 135 pracownikami opieki, wspierające 23 tys. dzieci i 6,8 tys. matek), prowadziło badania lekarskie dzieci wiejskich (do końca 1948 objęto nimi łącznie 70 tys. dzieci), organizowało punkty sanitarne we wsiach, a także urządziło domy zdrowia dla dzieci wymagających leczenia sanatoryjnego w Rabce, Rymanowie-Zdroju, Machowinie oraz Galinach. Towarzystwo założyło także do 1949 249 przedszkoli, zorganizowało 1601 sezonowych dziecińców wiejskich dla 76 tys. dzieci, do 1948 powstało 49 żłobków z 1,4 tys. podopiecznych, zaś w organizowanych przez ChTPD koloniach letnich udział wtedy brało ok. 4 tys. dzieci. W maju 1949 w ramach procesu centralizacji opieki nad dzieckiem Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci zostało połączone z Robotniczym Towarzystwem Przyjaciół Dzieci w jedno Towarzystwo Przyjaciół Dzieci.

Źródła: T. Kaczyński, Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci 1945-1949, Warszawa 1970; T. Kaczyński, Zarys działalności Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1945-1949) [w:] 60 lat działalności Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1919-1979), Warszawa 1979; B. Tracewski, 75 lat społecznej służby Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, Warszawa 1997; S. Tułodziecki, Dwadzieścia lat społecznej działalności Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1944-1964), Warszawa 1965.