Centralny Komitet Opieki nad Sierotami Żydowskimi we Wschodniej Małopolsce

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Centralny Komitet Opieki nad Sierotami Żydowskimi we Wschodniej Małopolsce – organizacja społeczna. Założona w 1916 we Lwowie, początkowo funkcjonowała jako Centralny Komitet Krajowy Opieki nad Żydowskimi Sierotami Wojennymi w Galicji. Wniosek o powołanie organizacji złożył Natan Löwenstein. 3.04.1916 na pierwszym posiedzeniu komitetu podzielono organizację na dwie sekcje krakowską i lwowską. Zajmował się opieką nad 5400 sierotami w Galicji Wschodniej oraz 1694 w Galicji Wschodniej. Instytucja objęła opieką ochronki oraz domy sierot. Zajęła się tworzeniem domów sierot w: Samborze, Przemyślu oraz kolonii domów sierot w Jaworzu. W Jaworowie uruchomiono przytułek dla 30 dzieci i przystań we Lwowie. W 1916 z sekcji lwowskiej powstał Miejscowy Komitet Opieki nad Żydowskimi Sierotami Wojennymi we Lwowie. W 1917 założono zakład w Sanoku. We Lwowie uruchomiono zakład wraz z warsztatami rękodzielniczymi dla dziewcząt, zakład fundacyjny im. Simachowicza w Jaworzu, zakład w Przemyślu, dwa sierocińce w Samobrze, jeden w Stryju i Jarosławiu. Organizacja była finansowana przez zasiłki rządowe. W latach 1916-1918 rząd austriacki pokrywał ok. 40% kosztów funkcjonowania domów sierot. Sekcją lwowską kierował Emil Parnas. Komitet zorganizował kształcenie zawodowe dla dzieci. W domach sierocych powstały szkolne zakłady m. in.: stolarskie, introligatorskie. W grudniu 1917 lwowska sekcja zajmowała się opieką nad 5400 małoletnimi, z czego 800 znajdowało się w zakładach opiekuńczych, pozostali w opiece domowej. W 1926 organizacja weszła w skład Związku Towarzystw Opieki nad Sierotami Żydowskimi Rzeczypospolitej Polskiej „Centos” w Warszawie. Od 1927 wydawała czasopismo „Przegląd Społeczny. Miesięcznik Poświęcony Zagadnieniom Pracy Społecznej i Opieki nad Dzieckiem”. W latach 30. XX wieku funkcjonował jako Centralny Komitet Opieki nad Żydowskimi Sierotami we Lwowie. Dzieciom oferowano pomoc materialną w postaci obuwia, odzieży, książek, przyborów szkolnych. W latach 1938-1939 opiekę zapewniano 117 dzieciom. Działał do 1939.


Źródła: M. Balukiewicz, Protektoraty lwowskie. Początki i rozwój praktyki opiekuńczo-wychowawczej we Lwowie i na ziemi lwowskiej od końca XVIII stulecia do wybuchu II wojny światowej, Katowice 2000; K. Rędziński, Działalność Centralnego Komitetu Opieki nad Sierotami Żydowskimi we Wschodniej Małopolsce (1919-1939) [w:] Dziecko w lokalnym systemie pomocy społecznej, red. S. Czarnecka, Częstochowa 2002-2003; M. Balukiewicz, Działalność Towarzystwa dla Opieki nad Żydowskimi Sierotami we Lwowie (1916-1939) [w:] Rola mniejszości narodowych w kulturze i oświacie polskiej w latach 1700-1939, red. A. Bilewicz, S. Walasek, Wrocław 1998; M. Łapot, Róża Pomeranz-Melzer (1872-1934) – działaczka społeczna na rzecz dziecka żydowskiego [w:] Edukacja w dobie przemian kulturowych. Księga Jubileuszowa dedykowana profesorowi Januszowi Sztumskiemu, red. K. Rędziński, M. Łapot, Częstochowa 2009.