Bojanowski Edmund

Z Słownik historyczny "Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku"

Bojanowski Edmund – ur. 14.11.1814 w Grabonogu, zm. 7.08.1871 w Górce Duchownej; pedagog, pionier rozwoju nowych form opieki otwartej nad dzieckiem na wsi, działacz społeczny. Prekursor tworzenia ochronek wiejskich i koncepcji pedagogiki przedszkolnej. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Wrocławskiego, ponadto na uczelniach w Dreźnie i Berlinie. Po przerwaniu studiów z przyczyn zdrowotnych i powrocie do Wielkiego Księstwa Poznańskiego, rozpoczął działalność na rzecz oświaty (od 1838). Członek Wydziału Literackiego Kasyna Gostyńskiego. Przeciwdziałał wtórnemu analfabetyzmowi na wsi. Zainicjował akcję oświatową przez zakładanie bibliotek i czytelni ludowych (od 1843). Wspólnie z Ludwikiem Gąsiorowskim przyczynił się do powstania ochronki miejskiej w Poznaniu (1844). Opracował statut ochronki założonej w Gostyniu (1845). Kolejne ochronki założono w Śremie i Psarach. Na skutek wybuchu epidemii cholery w Wielkim Księstwie Poznańskim (1848-1849) przekształcił Kasyno w szpital, następnie w Dom Miłosierdzia dla chorych, sierot i ubogich dzieci. Przy współudziale Franciszki Przewoźnej otworzył 3.05.1850 pierwszą na ziemiach polskich ochronkę wiejską w Podrzeczu k. Gostynia. Zrealizował koncepcję założenia żeńskiego zgromadzenia zakonnego Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny, sprawującego posługę w ochronkach wiejskich. Od 1850 rozpoczął się rozwój Zgromadzenia i tworzenia ochronek. Należał do Towarzystwa Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Ligi Polskiej, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Autor m.in.: Piosnki wiejskie dla ochronek z przygrywką T. Lenartowicza (1862); Przysłowia dla ochronek (1863). Publikował na łamach czasopism„Marzanna”, „Pokłosie”, „Rok Wiejski”. Na podstawie myśli pedagogicznej E. Bojanowskiego w 2008 powstał Program wychowania przedszkolnego według koncepcji pedagogicznej bł. Edmunda Bojanowskiego. Błogosławiony Kościoła katolickiego (1999).

Źródła: W. Błońska, Bojanowski Edmund Wojciech [w:] Słownik pedagogów polskich, red. W. Bobrowska-Nowak, D. Drynda, Katowice 1998; M. Fąka, Ziarno wrzucone w ziemię, Poznań 1999; J. Glapiak, Błogosławiony Edmund Bojanowski w Górce Duchownej, Poznań 2005; S. Gutkowska, Życie i działalność błogosławionego Edmunda Bojanowskiego, „Wychowanie w Przedszkolu” 2002, nr 4; M. Opiela, Integralna pedagogika przedszkolna w systemie wychowania Edmunda Bojanowskiego. Kontynuacja i zmiana, Lublin 2013; M. Opiela, Pedagogia bł. Edmunda Bojanowskiego realizowana przez Siostry Służebniczki NMP [w:] Pedagogie katolickich zgromadzeń zakonnych, red. J. Kostkiewicz, Kraków 2012; J. Pachucki, Bojanowski Edmund [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1989; A. Szelęgiewicz, Edmund Bojanowski i jego dzieła, Poznań 1966; L. Turek, Śladami serdecznie dobrego człowieka: fotobiografia błogosławionego Edmunda Bojanowskiego (Bł. 1814-1871), Wrocław 2007.